قدرت فروشنده و خريدار بر تحويل كالاى مورد معامله و بهاى آن ، از شرايط بيع است . بنابر اين ، فروختن پرنده در هوا و ماهى در دريا و مانند آن كه فروشنده ناتوان از تحويل آن است ، صحيح نمىباشد . 12
برخى فقها ناتوانى شوهر از پرداخت نفقه به زوجه را موجب تسلط زن بر فسخ نكاح دانستهاند ؛ ليكن بنابر قول منسوب به مشهور ، ناتوانى از پرداخت نفقه ، حتى در صورت مراجعه به حاكم ، موجب تسلط زوجه بر فسخ نمىشود . 13
ناتوانى وصىّ از اجراى وصيّت ، موجب بركنارى وى از وصايت نمىشود ؛ بلكه در اين صورت ، حاكم دستيارى براى وى برمىگزيند . 14
ناتوانى دارندهء حق شفعه ( - - ) شفعه ) از پرداخت ثمن ، موجب بطلان حق او خواهد شد . 15
( - - ) عذر ) ( - - ) قاعدهء ميسور )
عجفاء
عَجفاء : لاغر و ضعيف ( - - ) لاغرى ) .
عجله
عجله : شتاب كردن در كارى پيش از رسيدن زمان آن .
آنچه در شناسه آمده معناى لغوى عجله است ؛ 1 از اين رو ، ضد حلم و بردبارى معرفى و از آن نكوهش شده است . 2 از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده كه فرمود : « حلم از خدا و عجله از شيطان است » . 3 در حديثى ديگر از آن حضرت آمده است : « عجله سبب هلاكت مردم شده است و چنانچه مردم خويشتن دارى مىكردند ، تباه نمىشدند » . 4
عجله گاهى به معناى سرعت ؛ يعنى شتاب كردن در كارى پس از رسيدن موعد آن به كار مىرود كه پسنديده است ،
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 5 / 75 *
( 2 ) . المقنعة / 351 ؛ جواهر الكلام 17 / 144 - 147 *
( 3 ) . جواهر الكلام 21 / 8 *
( 4 ) . 35 / 443 *
( 5 ) . 5 / 77 *
( 6 ) . 9 / 264 *
( 7 ) . 211 - 212 و 315 - 316 *
( 8 ) . 10 / 79 - 80 *
( 9 ) . مستند العروة ( الصلاة ) 3 / 240 - 245 ؛ مهذب الاحكام 6 / 229 - 231 *
( 10 ) . جواهر الكلام 17 / 64 - 65 *
( 11 ) . 22 / 251 و 32 / 60 - 62 *
( 12 ) . 22 / 384 - 385 *
( 13 ) . 30 / 105 *
( 14 ) .
28 / 410 - 411 و 417 - 418 *
( 15 ) . 37 / 279 .