عاطف
عاطف : هفتمين اسب در مسابقه 1 ( - - ) اسب دوانى ) .
( 1 ) . جواهرالكلام 28 / 214 .
عافيت
- - ) سلامتى
عاقّ
- - ) عقوق
عاقد
- - ) عقد
عاقل
- - ) عقل
عاقله
عاقله : ضامن ديهء قتل يا جراحت خطايى .
عاقله عبارتاند از افرادى كه به حكم شارع مقدس ضامن ديهء قتل و جراحت اشتباهى جانىاند . در علت ناميدن اين افراد به عاقله وجوهى ذكر شده است ، از جمله :
1 . عقل به معناى ديه است و اين افراد به جهت تحمّل ديه از طرف جانى ، عاقله ( ديه دهنده ) ناميده شدهاند .
2 . عقل به معناى منع است و در عصر جاهلى عشيرهء قاتل با شمشير از او در برابر عشيرهء مقتول حمايت مىكردند . در اسلام ، شمشير تبديل به مال شده و خويشاوندان قاتل با مال به حمايت او بر مىخيزند .
3 . عقل به معناى بستن است و از آن جهت كه در دوران جاهلى عشيرهء قاتل شتر را به عنوان ديه بر سر در ولىّ مقتول مىبستند به آنان عاقله گفته شده است . 1
از احكام عنوان ياد شده در باب ديات سخن گفتهاند .
مراتب : مراتب عاقله به ترتيب عبارتاند از عَصَبه ، مُعتِق ، ضامن جريره و امام عليه السّلام .
1 . عصبه : عَصَبه بنابر قول مشهور عبارتاند از مردان از خويشاوندان پدرى ، مانند برادر ، عمو و فرزندان آنان . 2
برخى گفتهاند : عاقله كسانىاند كه از قاتل - در فرض فوت كردن او - ارث مىبرند . 3
برخى ديگر گفتهاند : احتمال دارد صفت « ارث بر » در كلمات قائلان به قول دوم ، بيان علّت باشد نه تعريف و تفسير عصبه ؛