ظن به شمار ركعات : ظن به عدد ركعات نماز واجب در حكم يقين است .
بنابر اين ، احكام شكيات نماز تنها در صورت شك ( تساوى دو طرف احتمال ) جريان مىيابد و با ظن به يك طرف ، طبق آن عمل مىشود و نماز صحيح است . 19
جريان حكم ياد شده در خصوص دو ركعت اول نمازهاى چهار ركعتى و نمازهاى دو و سه ركعتى بنابر نظر مشهور است . برخى قدما در نمازهاى ياد شده ، ظن را به شك ملحق كرده و احكام شك را جارى دانستهاند 20 ( - - ) شكيات ) .
ظن به ماه رمضان : كسى كه تحصيل علم به دخول ماه رمضان برايش ممكن نيست ، مانند اسير يا زندانى ، بنابر قول مشهور - كه بر آن ادعاى اجماع نيز شده است - در تشخيص ماه رمضان مىتواند به ظن عمل كند و با عدم امكان تحصيل ظن نيز ، يك ماه از سال را به عنوان ماه رمضان روزه مىگيرد 21 ( - - ) حبس ) .
ظن به وقت افطار و امساك : به قول مشهور ، چنانچه روزهدار - در فرض دسترس نداشتن به علم - ظن به غروب آفتاب داشته باشد ، مىتواند افطار كند ؛ ليكن در صورت كشف خلاف ، در وجوب قضاى روزه بر او ، اختلاف است . 22
همچنين در صورت ترديد و ظن به بقاى شب ، چنانچه - در فرض دسترس داشتن به علم - مشغول خوردن باشد و سپس معلوم شود فجر طلوع كرده بوده ، روزهاش باطل و قضاى آن واجب است ؛ اما اگر نمىتوانسته وقت را تشخيص دهد ، مانند آنكه اسير يا زندانى بوده ، روزهاش صحيح است و قضايى بر او واجب نيست . 23
ظن به بيمارى : بيمار در افطار كردن روزه بر اساس ظن خود عمل مىكند .
بنابر اين ، چنانچه - برحسب آگاهى از حال خويش از طريق تجربه يا اعتماد به كسى كه سخنش ظنآور مىباشد - گمان دارد روزه برايش زيان دارد ، بايد افطار كند و اگر روزه بگيرد ، روزهاش صحيح نيست . 24
( - - ) حسن ظن ) ( - - ) سوء ظن )
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 271
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٢٧١