ارث : از موانع ارث بردن ، كشتن كسى است كه انسان از او ارث مىبرد ، به شرط آنكه كشتن وى از روى ظلم باشد . 21
قصاص : كشتن مؤمن از روى عمد و ظلم ، موجب ثبوت حق قصاص براى اولياى دم مىشود . 22
ظلمت
- - ) تاريكى
ظلمه
ظَلَمه : ستمگران .
ظلمه جمع « ظالم » در لغت به معناى ستمگران است ( - - ) ظلم ) ؛ ليكن در كلمات فقها بر حاكمان ستمگر اطلاق شده است كه احكام ويژهاى دارد ( - - ) سلطان جائر ) .
ظن
ظنّ : حالتى نفسانى فراتر از شك و فروتر از يقين .
ظن عبارت است از حالتى نفسانى براى انسان همچون علم و شك . با اين تفاوت كه مرتبه آن از شك - كه ترديد با تساوى دو طرف احتمال است - بالاتر و از علم - كه يقين به چيزى است - پايينتر است . به عبارت ديگر ، هنگام پيدايى ترديد ، چنانچه به نظر فرد يك طرف ترديد قوىتر و از طرف ديگر به واقع نزديكتر باشد ، در اصطلاح ، طرف راجح را ظن گويند . 1 گاهى نيز بهطور مجاز بر سبب ظن ؛ يعنى اماره ( - - ) اماره ) اطلاق ظن مىشود ، مانند آنكه به خبر واحد ( - - ) خبر واحد ) كه موجب ظن است ، ظن معتبر گويند . 2 از حجيت ظن در اصول فقه به تفصيل بحث شده است . در فقه نيز در برخى ابواب از قبيل صلات و صوم از احكام مرتبط با آن سخن گفتهاند ، مانند عمل به ظن هنگام ترديد در شمار ركعتهاى نماز و يا تشخيص جهت قبله . بنابر اين ، بحث درباره اين عنوان را از دو حيث اصولى و فقهى پى مىگيريم .
هامش
( 1 ) . بقره / 229 *
( 2 ) . 145 *
( 3 ) . 258 ؛ آل عمران / 57 و 86 ؛ اعراف / 44 ، هود / 18 ؛ اسراء / 82 *
( 4 ) . بقره / 254 *
( 5 ) . آل عمران / 94 *
( 6 ) . انعام / 21 *
( 7 ) . حجرات / 11 *
( 8 ) . ممتحنه / 9 *
( 9 ) . لقمان / 13 *
( 10 ) . الكافى ( كلينى ) 2 / 330 - 331 *
( 11 ) . هود / 113 *
( 12 ) . هداية الامة 5 / 556 *
( 13 ) . جواهر الكلام 1 / 22 *
( 14 ) . 21 / 309 ؛ مجمع الفائدة 9 / 113 *
( 15 )
( 16 ) . جواهر الكلام 22 / 51 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 497 *
( 17 ) . تحرير الوسيلة 1 / 477 *
( 18 ) . جواهرالكلام 22 / 66 *
( 19 ) . 35 / 342 - 345 *
( 20 ) . 33 / 178 *
( 21 ) . 39 / 36 *
( 22 ) . 42 / 11 - 12 .