چنان كه مستحب است عرض آن به اندازهاى باشد كه يك طرف آن روى طرف ديگر قرار گيرد . 6 برخى مقدار ياد شده در طول و عرض را واجب دانستهاند . 7
از آداب خاك سپارى ميّت زن ، داخل كردن جنازه در قبر از عرض و ميّت مرد از طول ، از طرف سر است . 8
قصاص : به قول مشهور ، در قصاص جراحت ( - - ) جراحت ) رعايت برابرى جراحت از جهت طول و عرض آن لازم است ؛ ليكن از جهت عمق لازم نيست . 9 برخى همسانى از جهت عمق را نيز لازم دانستهاند . 10
طول و عرض بلد
طول و عرض بلد : مقدار فاصله هر شهر با مبدأ طول و مقدار فاصلهء آن از خط استوا .
عنوان طول و عرض بلد يا طول و عرض جغرافيايى از اصطلاحات علم هيئت [ دانش اخترشناسى ] و از مباحث مهم و كاربردى اين علم به شمار مىرود . دانشمندان اين علم ، براى شناخت جهات شمالى يا جنوبى و نيز شرقى يا غربى شهرها دو امتداد قرار دادهاند : يكى امتداد بين شمال و جنوب و ديگرى بين مشرق و مغرب . اولى را امتداد عرضى و دومى را امتداد طولى ناميدهاند .
دانشمندان علم هيئت در مبدأ و آغاز عرض جغرافيايى بلاد اختلاف ندارند و همهء آنان بر اينكه مبدأ آن دايرهء معدّل النهار [ خط استوايى ] است اتفاق نظر دارند .
عرض جغرافيايى هر شهرى مقدار فاصله آن شهر از خط استوا بر حسب درجه است . بنابر اين ، مبدأ عرض جغرافيايى ، خط استوا مىباشد و آن را اگر در شمال خط استوا باشد ، عرض شمالى يا مثبت و اگر در جنوب آن باشد ، عرض جنوبى يا منفى گويند .
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 1 / 172 - 173 *
( 2 ) . 2 / 138 *
( 3 ) . العروة الوثقى 1 / 364 - 365 *
( 4 ) . الحدائق الناضرة 2 / 291 - 294 ؛ جواهر الكلام 2 / 208 - 214 *
( 5 ) . الحدائق الناضرة 5 / 559 - 560 *
( 6 ) . الروضة البهية 1 / 415 ؛ جواهر الكلام 4 / 167 *
( 7 ) . رياض المسائل 2 / 170 ؛ العروة الوثقى 2 / 63 *
( 8 ) . جواهر الكلام 4 / 283 ؛ العروة الوثقى 2 / 119 *
( 9 ) . مسالك الافهام 15 / 272 *
( 10 ) . مهذب الاحكام 29 / 10 .