ضمان انفراد
ضمان انفراد : ضمانت چند نفر براى يك نفر .
از آن در باب ضمان سخن گفتهاند .
برخى قدما ضمان را به دو قسم ؛ ضمان انفراد و ضمان اشتراك ( - - ) ضمان اشتراك ) تقسيم كردهاند . در ضمان انفراد ، جمعى ضامن يك نفر مىشوند . از ديدگاه برخى قدما ، در اين نوع ضمان ، مضمون له مىتواند جدا گانه به هر يك از ضامنها و نيز به همهء آنان با هم رجوع و مال خود را مطالبه كند . 1
ديدگاه مقابل ، آن است كه ضمانت جمعى از يك نفر يا تدريجى و يكى پس از ديگرى است و يا دفعى . در فرض نخست ، چنانچه مضمون له به ضمانت هر يك بدين گونه رضايت دهد ؛ يعنى ضمانت ضامن اولى قبل از دومى و همينطور ، در اين صورت تنها مىتواند از ضامن اول حق خود را مطالبه كند ، و اگر به ضمانت دومى رضايت دهد ، تنها از او حق مطالبه دارد ، نه ضامن اول .
چنانچه مضمون له به ضمانت همه باهم رضايت دهد آيا تنها از ضامن نخست مىتواند مطالبه كند و يا حق ميان ضامنها توزيع و تقسيط مىشود ؟
مسئله اختلافى است .
در فرض دوم ( ضمانت جمعى از يك نفر به صورت دفعى ) چنانچه مضمون له به ضمانت هر يك رضايت دهد ، اگر رضايت وى به گونهء يكى پس از ديگرى باشد ، تنها ضمانت ضامن نخست صحيح است و اگر رضايت به گونهء همه با هم باشد . آيا ضمانت باطل است يا صحيح مىباشد و حق ميان همه تقسيط مىگردد ، مانند آنكه اگر دو نفر باشند به نصف و اگر سه نفر باشند ، به سه قسمت تقسيم مىشود ، و يا آنكه هر يك جدا گانه ضامناند و مضمون له مىتواند حق خود را از هركدام از ايشان مطالبه كند ؟ اختلاف است . 2
( - - ) ضمان )
هامش
( 6 ) . مستمسك العروة 13 / 346 - 347 ؛ مهذب الاحكام 20 / 280 - 281 *
( 7 ) . جواهر الكلام 26 / 141 *
( 8 ) . العروة الوثقى 5 / 437 *
( 9 ) . مبانى العروة ( المساقاة ) 2 / 208 .
( 1 ) . الوسيلة / 281 *
( 2 ) . مختلف الشيعة 5 / 466 - 467 ؛ العروة الوثقى 5 / 426 - 427 .