خدمت استادان اصفهان خاصه مرحوم آقا ميرزا حسن « 1 » فرزند ارشد آخوند ملا على نورى به تحصيل علوم عقليه پرداخت ، پس از آنكه قريب سه سال در خدمت استاد استفاضت نمود به دار السلطنة قزوين رفت و در خدمت مرحوم ملا آقا « 2 » كه در عقليات بحرى مواج و بىكران بود به تحصيل مشغول شد و بعد از چندى به اصفهان مراجعت نمود و در خدمت آقا ميرزا حسن مجددا به تحصيل علوم عقليه پرداخت . و بعد از انقضاء پنج ساله به طهران مراجعت كرد و به تدريس علوم عقليه و تدرّس علوم نقليّه « 3 » مشغول شد . « 4 » بعد از مدتى در مدرسهء قاسم خان كه پدر مهد عليا در ارك دار الخلافه ساخته است و به دستور مهد عليا بر حجرات و صحن مدرسه افزودند ، مدرّس شد و حدود هفت سال در آنجا تدريس نمود و بعد از آن به مدرسى مدرسهاى كه ميرزا محمد خان قاجار معروف به سپهسالار در محلّه حياط شاهى و عودلاجان بنا فرمود و به اتمام رسيد تعيين شد و در حال متجاوز از بيست سال است كه در اين مدرسه به تدريس اشتغال دارد .
مؤلفاتش :
[ 1 ] رسالهاى در اثبات اينكه منطق از علوم حكميه است ، تخمينا سه هزار بيت . « 5 »
[ 2 ] رسالهاى در اثبات معاد جسمانى مسمّى به « سبيل الرشاد فى اثبات المعاد »
هامش
( 1 ) . ميرزا محمد حسن بن على نورى متوفى بعد از 1267 ه . ق ، از آثارش حاشيه بر اسفار ، حاشيه بر شرح الهداية الاثيرية ( تهران ، 1313 ق چاپ سنگى ) آقا على در موارد متعددى به آراء استادش ميرزا حسن با عنوان « استادى المعظم » استناد كرده است .
( 2 ) . آخوند ملا آقا قزوينى ، از شاگردان دوره اوّل ملا على نورى ، متوفى 1282 صاحب حاشيه بر اسفار .
( 3 ) . مهمترين استاد منقول آقا على در تهران ، ميرزا حسن آشتيانى ره صاحب بحر الفوائد فى شرح الفرائد است ، آقا على در تعليقات خود بر يكى از رسائل ميرزا حسن از او به عنوان استاد ياد كرده است .
( 4 ) . از اساتيد آقا على در علوم عقليه علاوه بر ملا عبد الله زنوزى ، ميرزا حسن نورى ، ملا آقاى قزوينى ، فلاسفه ذيل نيز ياد كردنى هستند :
1 - ملا محمد جعفر لاهيجى ( متوفى پيش از 1294 ) از شاگردان ملا على نورى صاحب شرح المشاعر . آقا على در رساله وجود رابط اين گونه از او ياد كرده است : « فخر الحكماء المعاصرين المترقى بمدارج الحق و اليقين استادنا و سيدنا الحاج ملا محمد جعفر اللاهيجى »
2 - آقا سيد رضى لاريجانى متوفى 1270 ( رسالهء تاريخ حكما )
3 - حاج محمد ابراهيم نقشه فروش ( رسالهء تاريخ حكما ) .
( 5 ) . عليرغم تفحص فراوان در گنجينهء نسخ خطى كتابخانههاى خصوصى و عمومى اثرى از اين رساله يافت نشد .