سبزوارى در دستهبندى و تنظيم مطالب فلسفى در شرح منظومه منطقىتر و دقيقتر از سبك ملا صدرا در اسفار است . شرح منظومه از زمان تأليف ، كتاب درسى دورهء متوسط حكمت متعاليه مىباشد . حواشى سبزوارى بر شرح منظومه حاوى آخرين آراء فلسفى وى است .
ديگر آثار حكيم سبزوارى عبارتند از اسرار الحكم حاوى يك دوره حكمت نظرى و عملى به زبان فارسى ، شرح دعاى صباح ، شرح الاسماء الحسنى ، شرح مثنوى و رسائل « 1 » .
مهمترين شاگردان حكيم سبزوارى عبارتند از ميرزا حسين سبزوارى مقيم تهران ، ميرزا حسين علوى سبزوارى ، ملا عبد الكريم خبوشانى ، و شيخ محمد ابراهيم طهرانى « 2 » .
بخش دوم : احوال حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى
در اين بخش دربارهء نام و شهرت آقا على ، تاريخ تولد و وفات ، خاندان ، تحصيلات و اساتيد ، اخلاق و منش ، شاگردان ، حكماى معاصر و بطور كلى معاصران مشهور آقا على و بالاخره امتيازات انديشهء فلسفى استاد الاساتيد بحث مىكنيم .
1 . نام ، شهرت ، مولد
على بن عبد الله بن بير مقلى متولد ذىقعدهء 1234 هجرى قمرى ( برابر با 1197 هجرى شمسى و 1818 ميلادى ) در اصفهان است . پيشوند « آقا » ملازم نام اوست : آقا على .
همچنانكه ملازم نام جمعى ديگر از حكما و فقها بوده است ، از قبيل آقا حسين خوانسارى ، آقا جمال خوانسارى ، آقا محمد رضا قمشهاى ، آقا ضياء الدين عراقى . او خود را در آثارش « آقا على مدرس طهرانى » و به اختصار « مدرس » يا « طهرانى » خوانده است .
در آغاز بدايع الحكم آورده است : « . . . نزد اين حقير فقير شهير به آقا على مدرس طهرانى ولد محروم مغفور ملا عبد الله مدرس زنوزى تبريزى . . . » در انتهاى بدايع نوشته است : « به حمد الله و منّه كتاب بدايع الحكم در شب پنجم ماه جمادى الاولى از هزار و سيصد و
هامش
( 1 ) . اين كتابها همگى در تهران تصحيح و منتشر شده است .
( 2 ) . تاريخ حكما و عرفاى متأخر بر صدر المتألهين .