بقيه را مكي دانستهاند . اختلاف دربارهء اين سوره بسيار است ، ولى ما آن را تماما مدنى مىدانيم .
دربارهء شأن نزول آيههاى :
« يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً ، وَيُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً ، إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً ، إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً . فَوَقاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُوراً ، وَجَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيراً . . . »
« 1 » . گفتهاند كه حسنين بيمار شده بودند . پيامبر گرامى وگروهى از بزرگان عرب به عيادت آنان آمدند وبه مولى أمير مؤمنان پيشنهاد كردند : چنانچه براي شفاى فرزندانت نذر كنى خداوند شفاى عاجل مرحمت خواهد فرمود . حضرت اين پيشنهاد را پذيرفت وسه روز روزه نذر كرد .
آنگاه كه حسنين شفا يافتند در صدد اداى نذر برآمد . قرصهاى نانى براي افطار تهيه كرد ، روز أول هنگام افطار مسكينى در خانه را زد وتقاضاى كمك كرد . حضرت نانهاى تهيه شده را به أو داد . روز دوم نيز يتيمى آمد ونان تهيه شده را دريافت كرد .
روز سوم اسيرى آمد ونانها به أو داده شد .
حضرت در اين سه روز خود با اندك نان خشك وكمي آب افطار كرد . طبرسى در اين زمينه روايات بسيارى از طرق أهل سنت وأهل بيت عصمت عليهم السّلام گرد آورده وتقريبا آنها را مورد اتفاق أهل تفسير دانسته است . آنگاه براي اثبات مدنى بودن تمام سوره ، روايات ترتيب نزول را - كه سورهء دهر جزء سورههاى مدنى به شمار رفته - با سندهاى معتبر آورده است « 2 » . ولى كساني مانند عبد اللّه بن زبير كه مايل نبودند اين فضيلت به أهل بيت عليهم السّلام اختصاص يابد اصرار داشتند كه اين سوره را كاملا مكي معرفى كنند « 3 » . غافل از آن كه در مكة اسيرى وجود نداشت . مجاهد وقتادة از تابعين تصريح كردهاند كه سورهء دهر تماما مدنى است ، ولى ديگران تفصيل قايل شدهاند « 4 » .
سيد قطب ، از نويسندگان معاصر به قرينهء سياق ، سوره را مكي دانسته است « 5 » .
هامش
( 1 ) انسان 76 : 12 - 7 .
( 2 ) ر . ك : تفسير طبرسى ؛ ج 10 ، ص 406 - 404 . حاكم حسكانى ؛ شواهد التنزيل ؛ ص 315 - 229 .
( 3 ) الدر المنثور ؛ ج 6 ، ص 297 .
( 4 ) ر . ك : التمهيد ؛ ج 1 ، ص 155 - 154 .
( 5 ) في ظلال القرآن ؛ ج 29 . ص 215 .