4 -
« وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً -
و آنان كه چون انفاق كنند زيادهروى نمىكنند و سختگيرى هم نمىنمايند و رفتارى ميان اين دو دارند » « 1 »
اين آيه در دنبال آياتى است كه بندگان خداى رحمان را توصيف مىفرمايد ، و او صافى كه در اين آيات ذكر شده برخى واجب و برخى مستحب و فضيلت و كمال است ، به همين جهت نمىتوان حرمت اسراف را از اين آيه استفاده كرد .
« تفسير مجمع البيان » مىگويد : در معناى اسراف اختلاف است ، برخى گفتهان اسراف ، خرج كردن در معاصى است و « اقتار » خوددارى از پرداختن حقوق الهى . . . و نيز گفتهاند « اسراف » زيادهروى در انفاق است ، و « اقتار » كوتاهى كردن از مقدارى كه لازم است . « 2 »
و « قوام » جّد وسط است ، چنان كه در روايتى امام صادق عليه السلام نيز بيان فرمودهاند . « 3 »
بنابراين آيهى شريفه به حدّ وسط فرمان مىدهد و از افراط و تفريط نهى مىفرمايد ، همچنانكه در همهى امور اعتدال و ميانهروى شايسته است . و مضمون اين آيه موافق رواياتى است كه در مورد كسانىكه دعايشان مستجاب نمىشود قبلا ذكر شد ، و مىفرمايد « مردى مالى دارد و بيهوده تلف مىكند آنگاه مىگويد : پروردگارا به من روزى بده . خداوند مىفرمايد : آيا ترا
هامش
( 1 ) - سورهى فرقان آيهى 67
( 2 ) - مجمع البيان ج 4 ص 179
( 3 ) - مجمع البيان ج 4 ص 179