فصل نهم مرجّحات خارجيّه
در فصل قبل پيرامون مرجّحات داخلى اعمّ از صدورى و جهتى و متنى و . . . بحث شد و در اين فصل دربارهء مرجّحات خارجى گفتگو مىشود . مرحوم شيخ در تعريف مرجح خارجى چنين گفته : كلّ مزيّة مستقلّة بنفسها و لو لم يكن هناك خبر اصلا ؛ « 1 » يعنى مزايا و امتيازاتى كه استقلالا در خارج تحقّق مىيابند چه خبر و روايتى در ميان باشد كه هماهنگ با آنها باشد و چه نباشد . نام ديگر آنها مرجّحات مضمونى است ؛ يعنى عواملى كه مضمون و محتواى يك حديث را تقويت و تأييد و پشتيبانى مىنمايند و اينها را مرحوم آخوند در چهار قسمت قرار مىدهند .
1 - امارات ظنّيهاى كه دليلى بر اعتبار آنها قيام نكرده و از اين زاويه غير معتبره هستند ، مثل شهرت فتوائيّه و اجماع منقول و خبر ضعيف و . . . ، اگر دو روايت تعارض كردند و شهرت فتوائيّه يا اجمال منقول و . . . با يكى از آنها موافق بود آيا بدينوسيله آن حديث بر حديث ديگر رجحان پيدا مىكند يا خير ؟ مشهور فقهاء و منجمله شيخ اعظم در رسائل « 2 » طرفدار ترجيح هستند و شهرت فتوائيّه و مانند آن را از جملهء مرجّحات خارجى مىدانند و بر اين مطلب دو دليل اقامه كردهاند :
1 - عموم ملاك مستفاد از اخبار علاجيّه : شيخ اعظم در فصل چهارم به سه فراز از روايات علاجيّه و مخصوصا مقبولهء ابن حنظله استناد كردند و از هر سه مناط كلى استفاده كردند و آن عبارت بود از افادهء ظن نوعى و شأنى يا اقربيّت الى الواقع ، يعنى هر مزيتى كه
هامش
( 1 ) - فرائد الاصول ، ص 451
( 2 ) - فرائد الاصول ، ص 469