[ نكته : در عبارت مرحوم آخوند استخدام به كار رفته ؛ يعنى از مرجع ضمير كه لفظ الاخبار باشد ، خصوص اخبارى كه دليل بر اخذ به راجح مىباشند ، اراده شده و از خود ضمير كه « و هى على طوائف » باشد مطلق اخبار علاجيّه اراده شده است . ]
به طور كلّى اخبار علاجيّه از ديدگاه مرحوم آخوند چهار دسته مىباشند :
1 - اخبار تخيير كه به نحو مطلق در متعارضان حكم به تخيير مىكند ( فرق نمىگذارد ميان زمان غيبت و حضور معصوم ، مطابق با احتياط بودن يا نبودن فى احدهما ، ازهرجهت برابر بودن يا رجحان يكى بر ديگرى . )
به عنوان نمونه مرحوم آخوند به چهار حديث اشاره مىكنند :
الف ) خبر حسن بن جهم از امام رضا ( ع ) كه مىفرمايد : وقتى از ميان اخبار حق را نشناختى « فموسّع عليك بايّهما اخذت » « 1 » يعنى آزادى و دستت باز است كه به هركدام خواستى عمل كن .
ب ) خبر حرث بن مغيره از امام صادق ( ع ) كه مىفرمايد : « فموسّع عليك حتى ترى القائم . . . » « 2 »
ج ) مكاتبهء عبد الله بن محمد از امام هفتم دربارهء نماز صبح كه در محمل بخوانيم يا بر روى زمين مىفرمايد : « موسّع عليك بايّة علمت » « 3 »
د ) مكاتبهء حميرى از امام زمان عجل الله فرجه الشريف دربارهء تكبير گفتن براى قيام از تشهّد اوّل به ركعت سوّم . . . مىفرمايد : « بايّهما اخذت من باب التسليم كان صوابا » « 4 »
اين چهار حديث و امثال آن به وضوح بر توسعه و تخيير دلالت دارند .
2 - اخبار توقّف كه به نحو مطلق و بدون تفصيل ميان متكافئان يا متفاضلان مىگويد : به متعارضان كه رسيدى بايد توقف كنى و طبق هيچكدام فتوا ندهى ( و توقف در فتوا بدنبال دارد احتياط در عمل را . ) « 5 »
هامش
( 1 ) - احتجاج طبرسى ، ص 357 .
( 2 ) - منبع قبل .
( 3 ) - وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 88 ، حديث 44 .
( 4 ) - احتجاج طبرسى ، ص 483 .
( 5 ) - وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 112 ، حديث 2 ، 3 و 4 .