است ، و برهانى نيست تا موجب اقناع نفس شود ، و بر اين اساس آن را مؤيد قرار دادند نه دليل . ]
قوله : هذا كله : به طور كلى ما پنج دسته الفاظ و عناوين داريم :
1 - اعيان خارجيه از قبيل : ميته ، دم ، لحم ، منى ، بول و . . .
2 - عناوين اعتباريه ، از قبيل : ملكيت ، رقيت ، حريت ، زوجيت و . . .
3 - عناوينى كه از افعال اختياريه هستند و از معاملاتند ، از قبيل : نكاح ، بيع ، اجاره و . . .
4 - عناوينى كه از معاملات بالمعنى الاعم هستند ، از قبيل : عدالت ، فسق ، خلع ، مبارات و . . .
5 - عناوينى كه اسم براى عبادات هستند از قبيل : صلاة ، صوم ، حج و . . .
موارد 1 و 2 و 3 جاى بحث ندارد و حتما از آنها در لسان كتاب و سنت همان معانى لغوى و عرفى اراده شده است . انما الكلام در بخش 4 و 5 مىباشد ، در رابطه با اينها هم دو مبنا وجود دارد :
1 - معانى اين الفاظ يك سلسله معانى جديد و مستحدثى بوده و از مخترعات شارع مقدس اسلام است . مباحثى كه تا به حال داشتيم بر اين مبنا بود و نظر ما اين بود ، كه وضع تعيينى استعمالى دارند .
2 - معانى اين الفاظ جديد و تازه نيستيد بلكه يك سلسله معانى قديمه بوده و از گذشتههاى دور در اديان و شرائع پيشين و امتهاى سلف وجود داشته است و پيامبر « ص » هم در همان معانى به كار برده است .
آيات فراوانى گواه اين مطلب هستند ، به عنوان نمونه
1 - قوله تعالى :
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ .
« 1 »
از اين آيه فهميده مىشود كه روزه مخصوص امت اسلام نيست بلكه در امتهاى قبلى هم بوده ، پس يك عبادت تازه و يك معناى جديدى نيست بلكه كاملا سابقهدار است .
2 - قوله تعالى :
وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ . . .
« 2 » از اين آيه هم فهميده مىشود كه حج از
هامش
( 1 ) - سوره بقره ، آيه 183 .
( 2 ) - سوره حج ، آيه 27 .