يا دهجزئى ؟ و خود شما قبول داريد كه عند الشك در محصّل عنوان بايد احتياط كرد نظير اينكه مولى فرموده باشد اعتق رقبة مؤمنة كه ما بايد قيد ايمان را هم احراز كنيم و صرف احراز عتق رقبه كافى نيست .
قوله : و دفعه يظهر :
مرحوم شيخ مىفرمايد : جواب اين سخن هم داده شد كه اين خلط بين مفهوم و مصداق است چرا كه عنوان صلاة مقيد به مفهوم صحيحه كه نيست
به عبارت ديگر بنا بر قول به اعم صلاة با صلاة صحيحه اتحاد مفهومى كه ندارند كه بگوئيم تنها صلاة صحيحه صلاة است و صلاة فاسد صلاة نيست بلكه اتحاد مصداقى دارند يعنى در خارج عمل تام الاجزاء و الشرائط مصداقى از مصاديق صلاة صحيح است پس صلاة مفهوما به صحيح مقيد نيست آرى صلاة مقيد است به امورى كه از ادلّه خارجيّه اعتبار آنها ثابت است مثل ذكر - قرائت - تشهد - سلام و . . .
و صلاة فاقد اين امور مراد و مطلوب مولى نيست نه اينكه صلاة نباشد .
قوله : و هذه المغالطة :
چنين مغالطات و خلطها ميان مفاهيم و مصاديق در كليه مطلقات قابل پيشبينى است كه كسى بگويد مولى فرموده اعتق رقبة و منظور واقعى آن رقبهاى است كه جامع شرائط باشد چون فاقد خصوصيات حتما مراد نيست بنابراين هركجا شك كنيم در شرطيت يا جزئيت امرى به ناچار شك مىكنيم كه آن عنوان جامع همهء اجزاء و شرائط آيا حاصل مىشود يا نه پس بايد احتياط كنيم تا عنوان مأمور به را احراز كنيم ولى جواب همهء اينها اينست كه شما ميان مصداق و مفهوم خلط كرديد چون
شرح رسائل (فارسى) — صفحه 138
پدیدآورندگان: على محمدى خراسانى
ص۱۳۸