1 - حمل لفظى كه ظهور در معنائى دارد بر خلاف ظاهرش به صرف استحسان
2 - حمل كلام مجمل بر يكى از احتمالاتش بر صرف استحسان
3 - حمل كلام بر ظهور آن بدون فحص و يأس از وجود قرينه بر خلاف
مرحوم شيخ مىفرمايد : اگرچه تفسير به رأى ظهور در دو قسم اول دارد ولى براى قسم ثالث هم شواهدى داريم كه آن هم داخل در تفسير به رأى و محكوم است .
امّا شاهد معناى اول و دوم : روايتى از امام صادق ( ع ) است كه مىفرمايد : انما هلك الناس فى المتشابه لانهم لم يقفوا على معناه و لم يعرفوا حقيقته فوضعوا له تاويلا من عند انفسهم بآرائهم و استغنوا بذلك عن مسئلة الاوصياء ( ع ) فيعرفونهم ،
و امّا شواهد معناى سوّم : 1 - روايات در مقام كوبيدن مخالفين و اهل سنت وارد شده كه مىگفتند حسبنا كتاب اللّه و خود را از اهل بيت مستغنى مىديدند و بلكه بر اساس برداشت از ظواهر اهل بيت را تخطئه مىكردند و پرواضح است كه شيوه اهل بيت و پيروانشان تقديم نص معصوم ( ع ) بر ظواهر قرآن بوده و هست چنان كه شيوه اهل سنّت به عكس است
2 - حديثى كه از امام صادق ( ع ) در محكوميت ابو حنيفه ذكر شده كه امام مىفرمايد واى بر تو چگونه به قرآن عمل مىكنى بدون اهل بيت و لا ريب در اينكه منظور عمل به ظواهر بوده نه به متشابهات زيرا خود عامه به رأى و استحسان و توجيهات در مقابل ظواهر كتاب اعتنا ندارند
3 - حديث امام صادق در مذمت مخالفين كه مىفرمايد :
انّهم ضربوا القرآن بعضه ببعض و احتجوا بالمنسوخ و هم يظنون نه
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٣١