مقدّمه
در آغاز بحث از مكاسب محرّمه تحت عنوان كلى « كتاب مكاسب و متاجر » به انواع كسبها و تجارتها و داد و ستدهاى حلال و مشروع از قبيل بيع ، اجاره ، صلح و . . . اشاره شد . علىالقاعده مىبايست مصاديق آنها يك يك بيان مىشد ، ولى قبل از آن ، در مقدمه ، مسائلى در مورد كسبها و معاملات حرام و مكروه در بيست و شش مسأله تبيين شد .
در اين جلد يكايك مكاسب و متاجر حلال و مشروع را مورد بررسى قرار مىدهيم و انواع و شروط و احكام آن را بررسى مىكنيم . قبل از بيان اقسام بيع ، شروط و احكام شرعى آنها ، به جاست با حقيقت بيع آشنا شويم .
فيومى در مصباح المنير مىنويسد : « الأصل في البيع مبادلة مال بمال » . « 1 » براى تبيين اين تعريف نُه نكته شايان ذكر است :
نكته اول ، معناى مبادله و بررسى انواع اضافه
مبادله مصدر باب مفاعله و در فارسى به معناى جابهجا كردن است و دو شعبه دارد : الف ) مبادلهء تكوينى و خارجى كه يا در جوهر و ذات دو چيز است ، يا در صفات حقيقى آن دو است و يا در اضافات و نسبتهاى خارجى آن دو ؛ مانند اضافهء مكانى ، اضافهء زمانى ، اضافهء جهتى ، اضافهء كمّى و كيفى . ب ) مبادلهء اعتبارى و قراردادى ؛ اين
هامش
( 1 ) . المصباح المنير ، ج 1 ، ص 69 ، ماده « بيع » . .