گفتنى است كسى نميتواند ذكر « كلب صيد » در روايات را از باب مثال بداند و ملاك را « كلاب نافعه » بداند و مدّعى شود كلب حراست هم با اقسامش خارج شده است . زيرا اوّلًا حمل بر مثال ، خلاف ظاهر است و دليل معتبر ميطلبد كه وجود ندارد . ادله قول ديگر هم كه خواهد آمد ناتمام است . ثانياً استثناى مطلق كلاب نافعه ، موجب تخصيص اكثر است كه قبيح و مستهجن است و از مولاى حكيم و عارف به اساليب كلام صادر نميشود .
ب ) به فتواى مشهور فقها - از شيخ طوسى تا به امروز ، از جمله امام راحل - خريد و فروش سگ حراست هم جايز است و از اين نظر ملحق به سگ شكارى است . دلايل اين فتوى شش امر است .
1 . مرسله شيخ طوسى در مبسوط :
وروي أنّ كلب الماشية والحائط كذلك . « 1 »
قبل از اين فرموده است :
يجوز بيع كلب الصيد .
پس مرسله را نقل كرده است . اسم اشاره هم به جواز بيع نظر دارد ؛ بنابراين بيع اينها نيز جايز است . وانگهى شهرت عملى ، ضعف سند را جبران مىكند .
پاسخ : اوّلًا مرسله مزبور فقط در كتاب مبسوط نقل شده و در هيچ منبعى از منابع حديث عامه و خاصه نقل نشده است . حتى خود شيخ هم در دو كتاب حديث خود آن را نياورده است . بنابراين ، اصل روايت بودن آن ثابت نيست . ثانياً بر فرض ثبوت ، عمل مشهور طبق آن محرز نيست بلكه به استناد چهار دليل كه بعداً خواهد آمد فتوى به جواز دادهاند . شهرت عمل در صورتى ضعف سند را جبران مىكند كه به استناد روايت باشد و مجرد هماهنگى فتواى مشهور با يك حديث كافى نيست تا ضعف سند جبران شود . ثالثاً شهرت عملى قدما ضعف را جبران مىكند ، نه شهرت بين متأخرين كه بر اساس اجتهاد و استنباط فتوى ميدهند و به متن روايت توجهى ندارند :
هامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 2 ، ص 166 .