مىگويد : سعى و كوشش براى اين منظور واجب است و بايد شب و روز كوشش كرد تا زندگى تامين شود و انسان نبايد كلّ بر جامعه باشد و سنگينى اش را بر دوش ديگران بياندازد و اگر بار بردار از دوشى نيست بارى بر دوش ديگرى نباشد و بايد مخارج خويش و افراد تحت تكفّل خويش را تأمين كند ( اين روايات هم بسيار است كه براى نمونه چند روايت مطرح شده :
1 - خداوند به جناب داود عليه السلام و حى كرد : تو بندهء خوبى هستى و همهء كارهايت شايسته است جز اين كه تو از بيت المال تغذيه مىكنى ، وى چهل روز گريه كرد تا خداوند آهن را بدست اونرم ساخت و روزانه يك زره مىساخت و به هزار درهم مىفروخت و سيصد و شصت روز كارش همين بود تا 360 زره ساخت و فروخت و مستغنى شد و از بيت المال تغذيه نكرد . « 1 »
2 - مرسلهء فقيه :
ليس منّا من ترك دُنياهُ لاخرته و آخرته لدنياه « 2 »
3 -
العبادة سبعون جزءاً افضلها طلب الحلال « 3 »
) حال جمع اين دو طائفه چگونه است ، مرحوم صاحب حدائق در كتاب حدائق دو وجه الجمع آورده كه يكى از آن دو اين است كه : عمومات و اطلاقات طلب روزى را با ادلّهء طلب علم تخصيص زده و بگوييم : بر هر كسى واجب است در صدد تحصيل روزى و تأمين معاش باشد مگر طالب علم كه چون تمام وقتش را صرف طلب علم مىكند ، طلب روزى بر او واجب نيست و خداوند كفيل و متكفّل روزىِ او است پس تعارضى نيست ، سپس عبارت مفصّلى از شهيد ثانى از منية المريد « 4 » نقل كرده است ( چون روايت طولانى است و مطلب توضيحى ندارد از ذكر آن صرف نظر مىكنيم . ) سپس خودش هم دو روايت را افزوده : روايتى از امام على عليه السلام « 5 » و روايتى از امام باقر از رسول الّه « 6 » آورده و از همهء اينها و جه الجمع مزبور را استفاده كرده است « 7 »
هامش
( 1 ) . وسائل اشيعه ، ج 12 ، ص 3 .
( 2 ) . من لايحضر ، ج 3 ، ص 156 ، حديث 3568 .
( 3 ) . وسائل لاشيعه ، ج 12 ، ص 11 ، باب 4 ، حديث 6 .
( 4 ) . منية المريد ، ص 62 - 63 .
( 5 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 30 ، حديث 4 .
( 6 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 335 ، حديث 2 .
( 7 ) . حدايق ، ج 18 ، ص 9 - 12 .