3 - قصد
مسئله دوّم
در مسئلهء اوّل از مسائل شروط متعاقدين دو شرط از شرائط صحت بيع ذكر شد :
1 - بلوغ [ كه مبسوطا بحث شد و معاملات صبّى اشكال داشت ]
2 - عقل [ كه اجمالا اشاراتى داشت ]
اينك در مسئلهء دوّم يكى ديگر از شروط مهم متعاقدين مطرح است و آن مسئلهء قصد است متعاقدين بايد مدلول عقد خاص را [ كه درصدد انشاء آن مىباشند ] قصد كنند و العقود تابعهء للقصود ، حال مسئله صور متعدّدى دارد كه فهرستوار مىآوريم تا صورت مطلوب معلوم شود :
[ فهرست صور مسئله ]
1 - گاهى متكلّمى كه به اين الفاظ [ بعت ، اشتريت ، انكحت و . . . ] تكلم مىكند اصلا قصدى ندارد ، نه خود لفظ را قصد كرده و نه مدلول و معناى لفظ را ، مانند انسان تاجرى كه در عالم خواب هم مرتّبا مىگويد : بعت ، اشتريت ، خريدم ، فروختم و . . . اين قسم از عقد و لفظ و انشاء كه قطعا باطل و بىفايده است .
2 - و گاهى لافظ صرفا لفظ و عبارت را قاصد است و كارى به معنا ندارد و