1 - ضعف و كمبود 2 - افزون طلبى .
با يك نگاهِ دقيق به صفحات تاريخ مىتوان دريافت دو موردى را كه به عنوان نمونه نام برديم ، اساس بسيارى از جنگهاى مهمّ تاريخ بوده است ؛ زيرا كمبود زمينهاى حاصلخيز ، رودخانههاى پرآب ، دامدارىهاى وسيع و معدنهاى عظيمِ نفت ، طلا و . . . حكومتهاى ظالم را تحريك نموده است تا به همسايگان خود كه از اين نعمتها برخوردار بودهاند هجوم برده و سرزمين و اموال آنان را تصاحب كنند . عامل اصلى اين گونه خونريزىها كمبود و ضعف و كاستىهايى بوده است كه حكومت مهاجم آن را در كشور خود مشاهده مىنموده است .
عامل مهمّ ديگر در بسيار از جنگها و خونريزىهايى كه در تاريخ واقع شده است افزون طلبى دولتهاى مهاجم بوده است . يعنى كشورى كه آتش جنگ را روشن نموده و دو ملّت را به جان يكديگر انداخته ، نه تنها ضعف و كمبود در مواردى كه ذكر نموديم نداشته است ؛ بلكه با همهء امكانات و بهرههاى فراوانى كه داشته ، براى افزون نمودن آنها به كشور ديگر چشم دوخته و براى توسعهبخشيدن و افزايشدادن حكومتِ خويش به كشور ديگر حملهور شده است .
اگر در جنگهاى طولانى و لشكركشىهايى كه در صفحات تاريخ ثبت شده نگاه كنيد به روشنى درمىيابيد كه افزونطلبى يك عامل مهمّ در جنگها ، كشتارها و حملههاى آنان بوده است .
البتّه همان گونه كه گفتيم كمبود و ضعف ، و افزونطلبى دو عامل مهمّ براى جنگها و خونريزىهايى بودهاند كه در تاريخ انجام گرفته است ؛ و گرنه جنگها اسباب و عوامل ديگرى نيز داشتهاند كه به خاطر آنها آتش جنگ شعلهور شده و خون مردم صفحهء گيتى را رنگين ساخته است .
دربارهء دو موردى كه نام برديم دقّت كنيد : ضعف و كمبود و همچنين افزون طلبى « دو عامل برونى » حكّام و دولتمردان بوده است .
دولت كريمه امام زمان (عج) (فارسى) — صفحة 254
مساهمون: سيد مرتضى مجتهدى سيستانى
ص٢٥٤