احكام شرعى قرار گيرد و به آن احتجاج شود ، در اين صورت آنچه كه از گفتار و رفتار پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در تفسير قرآن بر جاى مانده دليل و برهانى براى قطع عذرها و ابطال دليل مقابل آن است ازاينرو التزام عملى به آن لازم و مخالفت با آن حرام مىباشد .
سنت : اين واژه به معناى طريق ، شيوه و قانون آمده و در اينجا به معناى شيوه گفتارى يا رفتارى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است در واقع عبارت « حجّيّت سنت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در تفسير » همسان با اين جمله خبرى است « سنت پيامبر خدا در تفسير حجت است » يعنى : هر آنچه پيامبر خدا در تفسير گفتهاند دليلى براى قطع عذرها و إبطال توهّم ديگران است .
بر اساس نص صريح قرآن كريم پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم وظيفه تبيين و تعليم آيات قرآن را به عهده دارند و اين يكى از شئون و وظايف مهم رسول خداست . قرآن مىفرمايد :
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
؛ « 1 » ما قرآن را بر تو نازل كرديم تا براى مردم آنچه را كه بر آنان فروفرستاده شده ، تبيين كنى و شايد كه آنان بينديشند .
در آيه دوم سوره جمعه هم مىفرمايد :
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . . .
؛ او خدايى است كه در ميان جمعيت درس نخوانده ، پيامبرى از ايشان برانگيخت تا بر ايشان آياتش را تلاوت كند و آنان را تزكيه كند و به آنان كتاب و حكمت بياموزد . . .
تفسير پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم معصومانه نشأت گرفته از وحى ، از خطا و هوا و هوس مصون است بنابراين هر معنايى كه براى آيات بيان كرده باشند بىشك همان مراد خداست هر چند دلالت آيه بر آن معنا براى ما روشن نباشد اين نكته ، مورد اتفاق همه مسلمانان است و اطلاق آياتى همچون :
وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى
؛ « 2 » « او از هوا سخن نمىگويد ، نيست آن ( چه كه به زبان مىآورد ) جز سخنى كه ( بر او ) وحى
هامش
( 1 ) . النحل ، 44
( 2 ) . نجم ، 3 ، 4