مدلّل ساخت وى مىگويد :
خداوند تعالى بر اطاعت اولى الامر بدون هيچ قيد و شرطى دستور داده است و هر كه را خداوند بدين صورت به اطاعتش امر كند به طور قطع مصون از خطاست ، بنابراين اولى الامر بايد از خطا مصون باشند . . . و چون در اين زمان معرفت امام معصوم و دسترسى به وى امكانپذير نيست ، بنابراين مصداق ديگرى از معصوم كه اجماع اهل حل و عقد از امتند ، مراد است و اين بدين معناست كه اجماع اهل حل و عقد ، حجت خواهد بود . « 1 »
سپس فخر رازى درباره اقوال ديگر مناقشههايى صورت مىدهد ، مدار مناقشههاى رازى بر ظاهر اطلاق اطاعت اولى الامر در آيه است كه مقرون به اطاعت رسول خداست و بر عصمت اولى الامر دلالت دارد بنابراين از نظر فخر رازى اولى الامر معصومند ليكن مصداق آن تنها اجماع امت است كه در اهل حل و عقد متبلور خواهد شد نه آنچه را كه شيعه در تعيين مصداق اولى الامر مىگويد ، فخر رازى ديدگاه شيعه را در اين باره به نقد كشيده است .
حاصل آنكه مفسران اهل سنت اولى الامر را به دو صورت معنا كردهاند ، واليان و دانشمندان به شرطى كه حكمشان منطبق بر احكام خدا باشد و اهل حل و عقد بدون قيد و شرط چون اجماع آنان مصون از خطاست اكنون بايد ديد روايات اهل سنت در اين زمينه چه پيامى دارد و دانشمندان اهل سنت تا چه اندازه متأثر از اين رواياتند .
اولى الامر در روايات اهل سنت
روايات اهل سنت در اين زمينه چند دستهاند :
اول : اولى الامر افرادى خاصّند كه نخستين آنان على عليه السّلام مىباشد ، حاكم حسكانى ( از دانشمندان قرن پنجم ) با سند خود از امام على عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چنين مىآورد :
شريكان من كسانىاند كه خداوند [ اطاعت ] آنان را با اطاعت خويش و من كنار
هامش
( 1 ) . مفاتيح الغيب ( تفسير فخر رازى ) ، ج 10 ، ص 144