ان هذه الآيات كلها نزلت فى عبادة بن الصامت رضى اللّه عنه حين تبرأ من حلف اليهود و رضى بولاية اللّه و رسوله و المؤمنين . « 1 »
ماجراى « عبادة بن صامت » كه ابن كثير و ديگران نقل كردهاند به اين شرح است :
چون رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با يهوديان بنى قنيقاع جنگيدند . . . عبادة بن صامت كه يكى از بنى عوف بن خزرج و هم پيمان آنان بود . . . به نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شتافت و گفت : اى رسول خدا : به خدا و رسولش [ پناه برده ] از پيمان با آنان بيزارى مىجويم و ولايت خدا و رسول و مؤمنان را مىپذيرم و از همپيمانى با كفار و ولايت آنان بيزارم در اين هنگام آيات [
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ . . .
] نازل شد . « 2 »
بنابراين اگر چنين داستانى درباره عبادة بن صامت باشد ، هيچ منافاتى بين نزول آياتى كه پيش از آيه مورد بحث ( مائده ، 55 ) است و گفته شده درباره وى نازل شده است ، با حادثه تصدق انگشتر به وسيله امام على عليه السّلام نيست . ابن كثير براى اين مدعاى خود كه تمام آيات 51 تا 56 سوره مائده درباره عبادة بن صامت است ، تنها دو روايت آورده است :
1 . به نقل از محمد بن جرير طبرى كه با سند خود از « زهرى » نقل مىكند كه گفته است :
« آيات 51 تا 67 درباره « عبادة بن صامت » در تبرّى از يهود و « عبد اللّه بن أبى » در باقى ماندنش بر ولايت يهود نازل شده است » . « 3 »
2 . باز با سند طبرى به نقل از « عبادة بن وليد » حفيد « عبادة بن صامت » كه مىگويد آيات 51 تا 56 درباره عبادة بن صامت و « عبد اللّه بن ابى » نازل شده است . « 4 »
« ابن جرير طبرى » حديث دوم را عينا با همين سند به گونهاى ديگر نقل كرده و در آن تصريح دارد تنها آيه 51 اين سوره درباره « عبادة بن صامت » نازل شده است . « 5 »
هامش
( 1 ) . اسماعيل ابن كثير ، تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 69
( 2 ) . اسماعيل ابن كثير ، تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 69 و نيز ر . ك : ابن جرير طبرى ، جامع البيان ، ج 6 ، ص 178 ، 179 .
( 3 ) . اسماعيل ابن كثير ، تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 69 ؛ جامع البيان ، ج 6 ، ص 178
( 4 ) . تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 169 ؛ جامع البيان ، ج 6 ، ص 178 ، 186
( 5 ) . جامع البيان ، ج 6 ، ص 178