وَ لَوْ كانُوا لا يُبْصِرُونَ
( 43 )
و اگرچه نمى بينند ؟ !
تفسير : اگرچه بعضى در ظاهر قرآن كريم و كلام فرخندهء پيغمبر ( ص ) را مى شنوند ، و معجزات و كمالات او را مشاهده مى كنند ؛ امّا ، تا به چشم و گوش دل نباشد ديدن و شنودن ظاهر سودى ندهد . به پيغمبر ( ص ) اختيار داده نشده كه بر كسانى كه از دل كرند ، سخنان خود را شنوانده تواند « 1 » ؛ زيرا ، آنها از شدّت كرى به شنيدن سخن قادر نيستند ؛ يا به آنان كه از دل كورند ، راه حق را باز نمايد ، درحالى كه چشم آنها ادراك نمى تواند . در موضح الفرقان است : « گوش مى نهند يا نگاه مى كنند به اميدى كه پيغمبر چنان كه در دل هاى ديگران تصرّف كرده ، قلوب آنها را نيز تصرّف نمايد ؛ امّا ، اين امر در قدرت خداست . بعضى مفسّران بر آن اند كه از
« لا يَعْقِلُونَ » *
نفى عقل ، و از
« لا يُبْصِرُونَ » *
، نفى بصيرت ، مراد است . مطلب « 2 » ، اينها چندان كور و كرند ، كه علاوه بر عدم ديدن و شنيدن ، از عقل و بصيرت نيز محرومند ؛ پس پيغمبر ( ص ) چه سان تواند آنها را شنوا و دانا گرداند ؟ !
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
( 44 )
هر آئينه خدا ستم نمى كند بر مردمان چيزى ، و ليكن مردمان بر خويشتن ستم مى كنند .
تفسير : در قلوب كسانى كه اثر نيست ، گناه خودشان است ؛ از عدم اعتدال و نادرستى ها مدركات خود را فاسد نموده اند ؛ ورنه خداى متعال در اصل فطرت به هركه « 3 » استعداد آن را بخشوده كه بداند و بپذيرد .
هامش
( 1 ) . بتواند بشنواند ؛
( 2 ) . مقصود آنكه
( 3 ) . به هركسى ، به همه كس