تفسير كابلى (فارسى) — صفحه 47

وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ( 6 ) و كامل كند احسان خود را بر شما ، تا شما شكر كنيد . تفسير : چون بندهء مؤمن نعمت‌هاى بزرگى را كه در ركوع ما قبل مذكور شد ، مىشنود ؛ در دلش عشق و محبّت مفرطى پيدا مىشود كه بدون درنگ در بندگى منعم حقيقى قيام نمايد ؛ ازين رو ، به وى توضيح فرمود كه چگونه پاك شده به دربار مرحمت‌بار ما بيايد . خود اين تعليم يك نعمت است ، و اعطاى طهارت باطنى به ذريعهء افگندن آب يا ماليدن خاك در سطح ظاهرى نعمت دوّم است ، درحالىكه هنوز بنده از عهدهء سپاس نعمت‌هاى گذشته نبرآمده ، « 1 » و به قصد اداى آن بود ، كه بر انعامات نوين فايز گرديد . بنابرآن ، ارشاد شد : « لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » يعنى ، قبل از ذكر نعمت‌هاى گذشته شكر نعمت‌هاى جديدى را كه در احكام مىباشد ادا نمائيد ! شايد از همين مضمون « لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » حضرت بلال ( رض ) تحيّة الوضو را استنباط كرده ؛ اينك بعد از تعليم و تلقين شكر نعمت وسطى در آيات سابقه باز همان نعمت‌هاى گذشته و احسانهاى بزرگى را كه بنده در صدد شكرانهء آن بود و مىخواست به حضور منعم حقيقى خود قيام نمايد به‌طور اجمال ياد مىكند ؛ چنان كه مىفرمايد : « وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ - الخ » . وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ مِيثاقَهُ الَّذِي واثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنا وَ أَطَعْنا و ياد كنيد احسان خدا را بر خويش ، و پيمان او را كه بسته شما را به آن چون گفتيد : شنيديم و فرمانبردارى كرديم ؛ تفسير : غالبا ، « 2 » اين عهد همان عهديست كه در آخر سورهء بقره از زبان مؤمنان نقل كرده شده بود : « وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ » ( بقره ، ركوع 40 ) صحابه - رضى اللّه تعالى عنهم - در وقت بيعت به دست مبارك حضرت پيغمبر ( ص ) اقرار