تفسير كابلى (فارسى) — صفحه 471

مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ ( 5 ) يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ ( 6 ) از مسلمانان ناخشنود بودند . خصومت مىكردند با تو در سخن راست ، بعد از آنكه ظاهر شد ؛ گويا رانده مىشوند بسوى مرگ ، و ايشان مىنگرند . تفسير : در اين جنگ ، يعنى بدر تأمّل كنيد كه از آغاز تا انجام دربارهء مسلمانان تأييد و امداد و توفيق الهى ( ج ) چه‌سان شامل بود . خداست كه در باب نصرت دين اسلام پيمان‌هاى حق ( راست ) نمود ، و پيغمبر خويش را براى انجام يك امر حقّ ، يعنى ، جهاد با كفّار ، از مدينه بيرون نموده ، به ميدان بدر وارد كرد . در عين آن اثنا كه جمعيّتى از مسلمانان به جنگ قريش راضى نبودند ، در چنين امر راست و فيصله شده ليت و لعلّ مىكردند ، و حجّت مىآوردند در امرى كه به وسيلهء پيغمبر ( ص ) ظاهر شده بود كه يقينا آن را خدا ( ج ) فرموده ، و ضرور به وقوع مىآيد ، يعنى اسلام و پيروان آن به نيروى جهاد غالب و فيروز مىشوند ، در نگاه آنها مقابله با سپاه ابو جهل چندان دشوار بود كه كسى مرگ را به چشم بيند ، و در كام آن درآيد ؛ با اين همه ، خدا ( ج ) به توفيق خويش آنها را در ميدان ستيز وارد كرد ، و به امداد خود مظفّر و منصور باز آورد . پس چنان كه اين مهمّ ، من اوّله الى آخره ، به عون الهى ( ج ) به كامرانى انجاميده ؛ مال غنيمت را نيز از وى دانيد ، و جائى صرف كنيد كه خدا به وسيلهء پيغمبر خويش هدايت دهد . تنبيه : در بيان من ، كاف « كَما أَخْرَجَكَ - الآية » صرف براى تشبيه نيست ، بلكه مطابق تحقيق ابو حيّان ، مشتمل بر معنى تعليل مىباشد ؛ و در « وَ اذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ » « 1 » علماء آن را تصريح كرده‌اند . مضمون « أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ » الى آخر الآيات را سببى براى « الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ » قرار داده‌ام ، و مانند ابو حيّان كلمهء « اعزّك اللّه » و غيره را مقدّر نپذيرفتم . هم‌چنين ، در بيان آيت ، مطابق تصريح « روح المعانى » اشاره كرده‌ام كه در « أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ » آن