يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ
اى گروه مؤمنان ، بترسيد از خدا و بطلبيد بسوى او وسيله ؛
تفسير : ابن عبّاس ، مجاهد ، ابو وائل ، حسن و ديگر تمام اكابر سلف « وسيله » را قربت تفسير كردهاند . پس معنى « وسيله خواستن » اين است كه قربت و وصول او را بخواهيد . قتاده مىگويد :
« اى تقرّبوا اليه بطاعته و العمل بما يرضيه » قرب خدا را حاصل كنيد به وسيلهء طاعت و عمل پسنديده . شاعر گويد :
اذا غفل الواشون عدنا لوصلنا * و عاد التصافى بيننا و الوسائل
در اين بيت مراد از « وسيله » قرب و اتّصال است . در حديث آمده كه وسيله يكى از منازل عالى بهشت است كه يكى از بندگان اين جهان آن را نائل مىشود . حضرت پيغمبر ( ص ) ارشاد فرموده كه شما بعد از اذان اين مقام را به من « 1 » از خدا ( ج ) بخواهيد . اين مقام را بدين جهت « وسيله » مىنامند كه بيشتر از همه به عرش رحمن نزديك است ، و از همه مقامات قرب الهى بلندتر واقع شده . بههرحال ، اوّل گفت : از خدا بترسيد ! اين ترس مانند آن نباشد كه انسان از مار و كژدم يا از شير و گرگ ترسيده مىگريزد ؛ بلكه اين ترسيدن براى آنست كه بترسد كه از خشنودى و رحمت خدا دور نيفتد . از اين جهت است كه بعد از
« اتَّقُوا اللَّهَ »
،
« وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ »
فرموده است ؛ يعنى ، از ناخشنودى و بعد و هجر او ترسيده به تحصيل قرب و وصال او بكوشيد . و ظاهرست كه به يك چيز آنگاه نزديك شده مىتوانيم « 2 » كه راهى را كه در ميان است قطع كرده به آن رهسپار شويم ، تا به آن نزديك شويم ؛ بنابرآن خداوند ( ج ) فرموده
« جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ »
؛ « جهاد كنيد در راه آن » ؛ يعنى ، به رفتن آن كاملا كوشش كنيد
« لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ »
تا در حصول قرب آن كامياب شويد .
هامش
( 1 ) . براى من
( 2 ) . مىتوانيم نزديك بشويم