اينها كه
إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِعٌ
.
فرمودهء الميزان از چند جهت قابل گفتگو است يكى اينكه : خلاصه آن چنين مىشود : قسم به ملائكه آورندهء وحى كه قيامت حق است ظاهرا اين طرز اداى بيان قانع كننده نباشد خواه به مؤمنان خطاب شود يا به مشركان ، گرچه در اين سوگندها به كارهاى ملائكه نيز اشاره شده است و اللَّه اعلم .
ديگر آنكه ملائكه اولوا العقلند و در همه جاى قرآن كلمات اولوا العقل دربارهء آنها به كار رفته است مانند :
بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ
انبياء / 27 ،
وَ الْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ
شورى / 5 و دهها آيات ديگر ، لذا بعيد به نظر مىآيد كه اينهمه مرسلات ، عاصفات و . . . كه با الف و تاء جمع بسته شدهاند به ملائكه اطلاق شوند ، زيرا كه اين گونه جمعها يا وصف مؤنث حقيقى واقع مىشوند مثل مضروبات ، مقتولات ، مظلومات ، حور مقصورات ، و يا وصف مذكر لا يعقل آيند ، مانند مرفوعات ، مجرورات ، ايام خاليات ، على هذا چندان قوى به نظر نمىآيد كه با تأويل به جماعات . وصف ملائكه باشند و اللَّه اعلم .
ناگفته نماند در تطبيق اين اوصاف به بادها نيز چندان قلب انسان مطمئن نمىشود ولى تطبيق به ملائكه به نظر مىآيد ضعيفتر باشد ، به هر حال ما بين اين قسمها و وقوع قيامت رابطههايى وجود دارد كه شايد براى آيندگان بيشتر روشن گردد و نيز ممكن است مراد از آنها نظامات كلى جهان باشد و اللَّه العالم .
8 - 11 -
فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ وَ إِذَا السَّماءُ فُرِجَتْ وَ إِذَا الْجِبالُ نُسِفَتْ وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ
اين آيات در بيان وقوع قيامت است كه در
إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِعٌ
گفته شد جواب « إذا » محذوف است يعنى « فاذا النجوم طمست و . . . وقع ما توعدون »