وَ نادَيْناهُ مِنْ جانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا
مريم آيه 52 .
وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ
مكه معظمه كه محل امن است حتى صيد حرم حرام است حتى قاتل اگر پناه بحرم آورد نميتوان آن را كشت . اين ظاهر آيات .
و اما اخبار وارده از ائمه اطهار در بعضى تين و زيتون را به حضرت حسن و حسين تفسير كردهاند و طور سينين بامير المؤمنين و هذا البلد الامين پيغمبر اكرم ، و در بعض اخبار تين را بمدينهء طيبه و زيتون را به بيت المقدس و طور سينين را بكوفه كه نجف اشرف باشد و هذا البلد الامين را به مكه معظمه تفسير فرموده ، و در بعض اخبار بلد امين را بائمه عليهم السلام تفسير فرموده .
اقول : ميتوان گفت كه اين اخبار اشاره ببواطن قرآن دارد كه در اخبار دارد :
قرآن هفتاد بطن دارد منافات با ظاهر آيات ندارد .
[ سوره التين ( 95 ) : آيه 4 ]
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ( 4 )
جواب قسم است ميفرمايد : هر آينه بتحقيق خلق فرموديم انسان را به - نيكوترين وضع مستوى القامه و تمام اجزاء بدن او را از چشم و گوش و دست و پا و ساير اجزاء بدن را نيكو قرار داديم و قوت نطق به او داديم كه در تعريف انسان گفتند حيوان ناطق كه فصل مميز او از ساير حيوانات نطق است كه آنها را صامت ميگويند ، و عقل و شعور و ادراك و فهم و قوت و قدرت به او داديم و تمام وسائل سعادت را تكوينا و تشريعا بر او آماده كرديم لكن اين انسان دو صنف شدند يك صنف اگر در مقام تحصيل سعادت برآمدند و از اين وسائل بهرهبردارى كردند از تمام مخلوقات عالم بالا ميزنند حتى از ملائكه ، و اگر پشت پا زدند و در شقاوت سير كردند از تمام مخلوقات پستتر ميشوند حتى از شياطين و خداوند اين دو صنف را در مستثنى و مستثنى منه بيان ميفرمايد :
[ سوره التين ( 95 ) : آيه 5 ]
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ ( 5 )
پس برگردانيديم او را بپائينترين پائينها . آنكه پشت پا زد و خود را از قابليت سعادت انداخت در شرك و كفر و ضلالت و طغيان و عصيان و فسق و فجور و صفات خبيثه