پرش به محتوای اصلی

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ۱۰ — صفحه 54

پدیدآورندگان:

ص۵۴

پس نيست از براى ما احدى كه شفاعت ما را نزد پروردگار كند . دوستى كه حمايت از ما كند نداريم تماما با ما دشمن هستند . و اگر باشد براى ما بازگشتى به دنيا پس هر آينه ما مىشويم از مؤمنين و ايمان مىآوريم . اينها مقول قول اهل نار است و در توضيح اين آيات ، امورى تذكر داده مىشود . ( 1 ) در آيهء تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ انسان تا در دنيا است خود را در ضلالت نمىداند ، چون بر او مستور است . تصديق انبياء نمىكند ، معجزه را سحر مىپندارد ، عقيده خود را حق مىداند لكن چون مرگ رسيد و حقايق بر او مكشوف شد مىفهمد ضلالت و اشتباه خود را . چنانچه فرمودند : « الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا » و لكن قابل تغيير نيست مگر برگردد به دنيا و اگر هم برگردد باز فراموش مىكند و به همان ضلالت باقى مىماند كه مىفرمايد : وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ ( سوره انعام آيه 28 ) . ( 2 ) جملهء إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ نسوى بمعنى عدل است مثل هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ ( سوره زمر آيه 12 ) ، أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ ( سوره سجده آيه 18 ) مشركين اصنام و اوثان خود را در الوهيت و استحقاق عبادت عدل پروردگار قرار دادند و لذا آنها را مشرك گويند چون الهه خود را شريك خدا گفتند . ( 3 ) جملهء « وَ ما أَضَلَّنا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ » از براى جرم اطلاقاتيست و جامعش المنقطع عن الحق الى الباطل حق را رها كند و باطل را اخذ كند لذا شامل مشرك و كافر و ضال و عاصى مىشود . مشرك توحيد را رها مىكند ، شرك را مىگيرد . كافر ايمان را رها مىكند ، كفر را اختيار مىكند . ضال دست از هدايت برمىدارد و در ضلالت مىافتد ، عاصى از عبادت صرف نظر مىكند و به معصيت روى مىآورد . فاسق صفت عدل را كنار مىگذارد و به صفت فسق متصف مىشود . تماما مجرم هستند به تفاوت درجات . ( 4 ) جمله « فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ » شفاعت روز قيامت از ضروريات مذهب شيعه است و عامه