و اطاعت اوامر او نمايند و پس از اغواى سامرى و پرستش آنها عجل را حضرت هارون با عدهء كه با او بودند كه گفتند : دوازده هزار بودند و در طرف اقليت بودند در مقام هدايت و ارشاد آنها بر آمد . ( وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ ) با اين عدهء قليل ( مِنْ قَبْلُ ) مضاف إليه آن محذوف است يعنى من قبل مجىء موسى از ميقات پس از پرستش آنها عجل سامرى را . ( يا قَوْمِ ) چون هارون از بنى اسرائيل بود آنها هم از بنى اسرائيل بودند و با هم اقوام بودند تعبير بقوم كرد و مضاف إليه قوم هم محذوف است كه قومى بوده و كسره دلالت بر آن دارد . ( إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ ) امتحان الهى است كه هر كه را امتحان مىكند تا خوب و بد از هم ممتاز شود ، چنانچه در چند آيهء قبل فرمود : خطاب بموسى ( قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ ) و شرحش گذشت و گفتيم امتحانات الهى نسبت بجميع افراد عباد هست بانحاء مختلف تا بر خود آنها و بر ديگران معلوم شود درجهء آنها از كفر و ايمان و مراتب آنها . ( وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ ) گفتند : كلمهء الرحمن از اسامى مختص بذات اقدس ربوبى است و بر غير او اطلاق نميشود بخلاف رحيم كه بر غير اطلاقش صحيح است در كلمهء بسم اللَّه شرحش بيان شده . ( فَاتَّبِعُونِي ) دست از پرستش عجل برداريد كه موجب ارتداد شما مىشود و احكام مرتد بر شما بار مىشود . ( وَ أَطِيعُوا أَمْرِي ) توبه كنيد و فريب سامرى را نخوريد كه در عذاب ابدى گرفتار ميشويد .
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ۹ — صفحه 85
پدیدآورندگان: السيد عبد الحسين الطيب
ص۸۵
قالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنا مُوسى ( 91 )
گفتند : بنى اسرائيل به حضرت هارون ما مفارقت نمىكنيم و دست بردار