وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ نوع مفسرين نزغ را بوسوسه شيطان تفسير كردند كه اگر در قلب شما وسوسه كرد كه وادار بامر قبيح و زشت و معصيت و شرّى كند بايد پناه ببرى به خدا و استعاذه كنى لكن اين اشتباه بزرگى است و قلوب مطهره آن حضرت و اوصياء آن از وسوسه شياطين خاليست زيرا در مقام خود ثابت كردهايم كه از براى قلوب دو باب است يكى باب ملائكه است و ديگرى باب شياطين و خطورات قلبيه اگر از طرف ملائكه باشد الهامش گويند و از شياطين وسوسه نام نهند و باب ملائكه اخلاق حميده است و باب شياطين صفات خبيثه و كسى كه جامع جميع صفات حميده باشد و منزه از جميع اخلاق خبيثه باب شيطان مسدود است بر او و وسوسه در قلب او داخل نميشود چنانچه بالعكس بالعكس است و اين خاندان مستكمل جميع كمالات و صفات حسنه و خالى از جميع نواقص و صفات قبيحه هستند شيطان راه به آنها پيدا نميكند مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ و مراد از نزغ وسوسه شيطان نسبت بقوم آن حضرت است كه وادار مىكند آنها را بر مخالفت آن حضرت و اذيت به آن بزرگوار . فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ و شاهد بر اين معنى كه نزغ بمعنى افساد است قول خداوند از قول يوسف كه فرمود مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي يوسف آيه 110 ، و نيز قوله تعالى إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ بنى اسرائيل آيه 55 يعنى يفسد بينهم و رفع فساد بيد قدرت الهى است و همين بيان در آيه شريفه فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ نحل آيه 100 و 101 دلالت دارد و نظير اين آيه قوله تعالى وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ فصلت آيه 36 و در اين آيه ميفرمايد إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ و المعنى واحد و التفسير واضح
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ۶ — صفحه 62
پدیدآورندگان: السيد عبد الحسين الطيب
ص۶۲