وسعتى كه داشت پس شما پشت كرديد بفرار از جنگ .
اين آيه شريفه مشتمل بر جملاتى است بضميمه آيه بعد جمله اولى -
لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ
در اخبار بسيار از حضرت هادى عليه السّلام كه اين مواطن هشتاد موطن بوده و مواطن بمعنى امكنه است و لذا مكان سكونت را وطن ميگويند و جمع وطن اوطان است و جمع موطن مواطن و غير منصرف است ، و شرح اين اخبار اينست كه متوكل مريض شد با سمّ يا علت ديگر و نذر كرد كه اگر شفاء پيدا كرد دنانير يا دراهم كثير تصدق دهد پس از شفاء فرستاد نزد علماء كه چه اندازه صدقه دهد اينها اختلاف كردند از ده هزار و صد هزار و هزار هزار براى او بسيار گران آمد فرستاد نزد حضرت هادى عليه السّلام فرمودند هشتاد ، علت آن را سؤال كردند حضرت به اين آيه تمسك فرمود كه مواطن كثيره هشتاد موطن بوده ، و اخبار ديگرى هم از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السلام بر طبق اين داريم .
جمله ثانيه -
وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ
حنين مركزى بود بين مكه و مدينه و بسيار پستى و بلندى داشت حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم پس از فتح مكه در سال هفتم هجرت مأمور شدند بجنگ با اهل هوازن و ثقيف و جمعيت مسلمين دوازده هزار بودند خبر باهل هوازن رسيد آنها با زنها و اطفال و اموال خود حركت كردند كه مزيد بر جديت آنها شود و در اين گودالها كمين كردند قشون اسلام كه رسيد يك مرتبه حمله كردند .
جمله ثالثه -
إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ
گفتند قشون اسلام كه عده ما دوازده هزار است و ما در جنگهاى سابق با عدّه قليل فتح كرديم فعلا كه عدّه ما بسيار است البته بر آنها تفوّق پيدا ميكنيم .
جمله رابعه -
فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ