برخى تصوف را مترادف عرفان اسلامى مىدانند از اين رو تركيب هايى همچون تصوف مسيحى ، يهودى و هندى را جايز نمى دانند ، حتى درعرف مستشرقان و برخى اسلام شناسان اين اصطلاح رواج دارد . آنان وقتى از تصوف يا صوفيسم سخن مى گويند ، منظورى جزعرفان اسلامى ندارند . ولى درعرف مجامع شيعى ، تصوف بار منفى دارد و عرفان واژه اى است كه داراى بار مثبت است و تصوف بيشتر در باره عارف نمايان و عرفان هاى كاذب به كار مىرود به همين دليل شخصيتهايى همچون آيتا . . . سيد على قاضى ( ره ) را عارف مىدانيم نه صوفى .
عرفان در واقع هم عمل به ظاهر دستورات الهى است و هم پاك كردن و نورانى ساختن قلب است و اين همان چيزى است كه ما در زندگى و روش و منش بزرگان خودمان ملاحظه مى كنيم و بارز ترين نمونه آن حضرت آيت ا . . . سيد على آقا قاضى ( ره ) است . ايشان خود را از طرفى مقيد به عمل به دستورات اسلامى و الهى نموده و از طرف از تمايلات دنيوى و نفسانى بدور داشته و قلب و روح خود را متمايل به حالات عرفانى و الهى ساخته بود .
متاسفانه بعضى از بزرگان فرقههاى تصوف در دنياى غرب و حتى جهان اسلام طرفداران بسيارى دارند و آنان را نماينده و مظهر عرفان اسلامى مى دانند ، در حالى كه بسيارى از اين فرقه ها در چارچوب مكتب اصيل اسلامى نمى گنجند و تنها لباس و ظاهرى ژنده از آن بر تن دارند و به تعبير مولاى موتقيان حضرت على ( ع ) پوستين وارونه از اسلام به تن كرده اند .
البته در خود عرفان اسلامى نيز تضادهايى مشاهده مىشود كه نياز به پردازش و آسيب شناسى دارد . آيت ا . . . شهيد مرتضى مظهرى به چند نمونه از اين انحرافات اصطلاحى اشاره مى كنند :
برخى عرفاء كه به عرفاى ملامتى مشهورند براى اينكه در مراحل سير و سلوك ( تعينات ) را درهم بكشنند و به جاى نام و افتخار ، براى خود ننگ در ميان مردم درست كنند ، در گفتارهاى خود تعمدى به رياى معكوس روى آورده اند ، تا به اين وسيله مجال هر گونه خود نمائى و خود پرستى از نفس گرفته شود . مى گويند عرفاى خراسان اكثرا ملامتى بوده اند و برخى معتقدند كه حافظ هم ملامتى بود . مفهوم رندى ، لااباليگرى ، قلندرى و نظاير اينها همه به معنى بى اعتنايى به خلق است .
اسلام همانگونه كه ريا را محكوم مىكند و آن را نوعى شرك مىداند ، ملامتيگرى را از سوى هر كس و هر نيتى محكوم مىكند ، على الخصوص از سوى كسانى كه ادعاى
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى) — صفحة 431
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٤٣١