در اين مقاله پس از معرفى اجمالى جهت آشنايى با اين دو دانشمند برجسته و عالم شيعى به معرفى كتاب « الميزان فى تفسير القرآن » اشاره خواهد شد و پس از آن به مسئله اصلى تحقيق يعنى اثر گذارى آية الله سيد على آقا قاضى بر علامه طباطبايى و نحوه انعكاس اين تأثير در تفسير الميزان پرداخته شده است ، كه طى آن مثالها و مواردى از اين اثر گذارى ذكر مى گردد .
1 . معرفى علامه قاضى [ با تاكيد بر وجه قرآنى و تفسيرى ايشان ]
روز 13 ذى الحجه سال 1285 ه - . ق نوزادى به دنيا آمد كه نويد دهنده انسانيت و رهايى بخش انسان ها از قيد و بند نفس شيطانى بود .
باز آمد آن مهر كه نديدش فلك به خواب * آورد آتشى كه نميرد به هيچ آب
بنگر به خانه تن و بنگر به جان من * از جام عشق او شده اين مست و آن خراب
پدرايشان ، سيد حسين قاضى ، انسان بزرگ و وارسته بود كه از شاگردان برجسته آيةالله العظمى ميرزا محمد حسن شيرازى بود و از ايشان اجازه اجتهاد داشت .
سيد على قاضى از ابتداى جوانى تحصيلات خود را نزد پدر بزرگوار و ميرزا موسى تبريزى و ميرزا محمد على قراچه داغى آغاز كرد . پدر به علم تفسير علاقه و رغبت خاصى داشت چنان كه خود ميرزا على تصريح مىكند كه تفسير كشاف را نزد پدر خوانده ، همچنين ادبيات عربى و فارسى را پيش دانشمند معروف وشاعر نامى ميرزا محمد تقى تبريزى متخلّص به « نير » خوانده است و اشعار بسيار از ايشان به عربى و فارسى نقل مى كردند . ( روحانى نژاد ، 1386 ، ص 22 ، با تخليص )
همانطور كه در « طبقات مفسران شيعه » آمده ، مشهور است كه ايشان تفسيرى بر قرآن نوشته است . از آغاز قرآن تا آيه 91 سوره انعام ، آيه ( قُلِ اللَّهُ ، ثُمَّ ذَرْهُمْ . . . ) .
سيد على در سال 1308 ه - . ق كه جوانى 23 ساله بود به همراه كاروانى كه به نجف اشرف مشرف مى شد تا به زيارت امام العارفين على ( ع ) نائل آيد ، به اين شهر وارد شد و تا آخر عمر آنجا را موطن اصلى خويش قرار داد . و در آنجا بود كه ايشان نزد آيةالله شيخ محمد بهارى و آيت الله سيد احمد كربلايى به كسب مكارم اخلاقى و عرفانى پرداختند كه البته آيت الله بهارى وآيت الله كربلايى هر دو از شاگردان مبرز ملاحسينقلى همدانى بوده اند كه درباره اين دانشمند و عالم شيعه حكايتهايى بسى شگفت آور و بى بديل نقل شده است .