دانشى را دنبال كنيد كه به آن علاقه داريد . بنابراين دانشجو بايد در رشتهاى مطالعه كند كه به آن دلبسته است . و الا آن سودى را كه بايد حاصل كند را كسب نمىكند .
تا نسبت به دانشى احساس نياز [ و گرسنگى ] نكرده ايد ؛ سراغش نبايد برويد . چراكه ارزش آن چندان درك نخواهد شد و آن دانش نيز نهادينه و وجدانى نخواهد شد .
به دنبال هر علمى نباشيد . برخى از علوم دانستن آن منفعت ندارد و چه بسا مضرات بسيارى را به صورت مستقيم يا غير مستقيم ايجاد مىكند . بنابراين آموختن علومى كه موجب گمراهى انسان مىشود جايز نيست .
بسيار پسنديده است كه همواره مطالعه و علم آموزى با ياد خدا آغاز شود .
ب ) بردبارى
امام ، سفارش ديگر را نيز براى سالكان راه حق بيان مىدارند . در سفارشهاى مربوط به بردبارى ، به حضور سالك در جامعه نيز توجه مىكنند كه چه بسا ناملايماتى براى انسان در حال خودسازى به وجود آيد . سالك بايد اين مشكلات را تحمل كند و حتى ، بالاتر از آن ، با برخوردى بزرگمنشانه از كنار آنها كريمانه عبور كند . از توصيههاى اين بخش مىتوان مهارتهاى اجتماعى در برخورد با جاهلان را برداشت كرد .
« أمّا اللواتى فِى الحِلمِ : فَمَن قالَ لَكَ : « إن قُلتَ واحِدَهى ، سَمِعتَ عَشراً ، » فَقُل : « إن قُلتَ عَشراً ، لم تَسمَع واحِدَهى ، » ومَن شَتَمَكَ فَقَل : « إن كُنتَ صادِقاً فيما تَقُولُ ، فَاللَّهَ أسأَلُ أن يغفِرَها لى ، وإن كُنتَ كاذِباً فيما تَقُولُ ، فَاللَّهَ أسأَلُ أن يغفِرَها لَكَ ، » وَمن وَعدَكَ بِالجَفاءِ ، فَعِدهُ بالنَّصيحَهى والدُّعاءِ » .
و اما سفارشهايم در بردبارى : هر كس به تو گفت : « اگر يك كلمه بگويى ، ده كلمه مىشنوى ، » به او بگو : « اگر ده تا بگويى ، يكى هم نمىشنوى » . هر كس تو را دشنام داد ، به او بگو : « اگر در آنچه مىگويى راستگو باشى ، از خدا مىخواهم كه آنها را بر من بيامرزد و اگر در آنچه مىگويى دروغگو باشى ، از خدا مىخواهم كه آنها را بر تو بيامرزد » و هر كس تو را به ستم تهديد كند ، او را به نصيحت و دعا وعده ده » .
اين فرمايش امام ريشه در بسيارى از آيات قرآن دارد . خداوند در توصيف بندگان حقيقى خود مى فرمايد :
« عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذينَ يمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً ؛ بندگان خداى رحمان كسانى هستند كه در روى زمين به فروتنى راه مىروند . و چون جاهلان آنان را مخاطب سازند ، به ملايمت سخن گويند » « 1 »
هامش
( 1 ) - وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً . فرقان / 72 .