13 . سيد ابو القاسم خويى رحمهالله ( ت 1413 ق )
او در شب پانزدهم ماه رجب سال 1317 ق ، در شهر تاريخى خوى ، ديده به جهان گشود و دوران كودكى خود را در سايهى تربيت پدر دانشمندش آيت اللّه سيد على اكبر خويى ، گذراند .
سيد ابوالقاسم ، بر اثر هوش و حافظهى قوى ، در مدّت كوتاهى توانست ادبيات عرب ، منطق ، لمعتين ، رسائل ، مكاسب و كفايه را فرا بگيرد و در 21 سالگى ، در درس خارج آيتاللّه شيخ فتح اللّه شريعت اصفهانى - معروف به شيخ الشريعه - حضور يابد . او خود دربارهى استادان بزرگ خود در فقه و اصول ، چنين مىگويد :
« من درس خارج را در محضر تعدادى از استادان بزرگ آن زمان آموختم ، ولى در ميان آنان از پنج نفر نام مىبرم كه خداوند روح آنها را قرين رحمت فرمايد . اين پنج نفر عبارتاند از : آيت اللّه شيخ فتح اللّه ، معروف به شيخ الشريعه اصفهانى ، آيت اللّه شيخ مهدى مازندرانى ، آيت اللّه شيخ ضياء الدين عراقى ، آيت اللّه شيخ محمّد حسين اصفهانى ، آيت اللّه شيخ محمّد حسين نائينى .
من از دو استاد اخير ، بيشتر بهره را بردم و يك دورهى كامل از اصول را نزد آنان فرا گرفتم و برخى از كتابهاى فقهى را نزد آنان آموختم و درسهاى آنان را براى شمارى از شاگردان آن بزرگواران تقرير مىكردم .
مرحوم نائينى ، آخرين استاد بزرگوار من بود كه تا آخر عمر ، ملازم محضر او بودم . من از او اجازهى روايت گرفتم و او به من اجازه داد كه كتب اربعه را از ايشان نقل كنم . »
او همچنين علم كلام ، تفسير و فنّ مناظره را از محضر شيخ محمّد جواد بلاغى نجفى ؛ و حكمت و فلسفه را از محضر سيد حسين بادكوبهاى ؛ و درسهاى رياضيات ، حساب استدلالى ، هندسه فضايى و مسطّحه و جبر را در نزد سيد ابوالقاسم خوانسارى آموخت .
وى در كنار تحصيل علم ، به تهذيب نفس و خودسازى نيز پرداخت و دانش عرفان را از محضر بزرگانى همچون : آقا شيخ مرتضى طالقانى ، آقا سيد عبد الغفّار مازندرانى ، و ميرزا على آقا قاضى فرا گرفت .
خود مرحوم خويى گفته است :
من در ايامى كه در نجف اشرف مشغول تحصيل علوم دينيه بودم ، بيشتر مقيد به آداب و سنن و اوراد و اذكار بودم و گاهى در مجلس پر فيض مرحوم آيت اللّه سيد على قاضى رحمهالله شركت مىكردم و از انفاس قدسيه آن بزرگوار بهره مىبردم ، تا اينكه روزى به
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى) — صفحة 47
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٤٧