اكثر افرادى كه موفق به نفى خواطر شده و توانستهاند ذهن خود را پاك و صاف نموده و از خواطر مصفا كنند و بالاخره سلطان معرفت بر آنها طلوع كرده است در يكى از اين دو حال بوده است : اول در حين تلاوت قرآن مجيد . . . دوم از راه توسل به حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام . زيرا آن حضرت را براى رفع حجاب و موانع طريق نسبت به سالكين راه خدا عنايتى عظيم است . « 1 »
اگر امام حسين ( ع ) و ياران باوفايش نظير قمر بنيهاشم ( ع ) فانى در حق شده و يا زينب كبرى كه صحنههاى كربلا را جلوگاه حق و زيبا مى بيند آنجا كه ميگويد :
« ما رأيت الا جميلًا
» « 2 » ، توحيد حاكم بر اين بزرگواران ، بر متوسلين به اين ذوات مقدس اثر گذاشته و حجابها را از چهره تمسك كنندگان به ايشان برميدارد همانگونه كه آيت الله قاضى ، اولين تجلى وحدت حق تعالى را در كنار ضريح مطهر حضرت ابوالفضل العباس ( ع ) و سپس كنار حرم مطهر سيدالشهدا ( ع ) تجربه نمودند . « 3 »
همراهى طريقت با شريعت در عرفان آيت الله قاضى
مشخصههاى عرفان شيعى كه آيت الله قاضى به آن شديداً پايبندند ، همراهى ظاهر و باطن و يا شريعت و طريقت است . در واقع التزام به شريعت محمدى ( ص ) و عمل به دستورات آن ، بهترين و مطمئنترين حركت سلوكى براى تهذيب نفس و نيل به لقاء الهى است . از منظر ايشان بين فقه و عرفان رابطه وثيقى وجود دارد و جمع بين اين دو ، جمع بين علم و عرفان است كه انسان را به وادى حقيقت رهنمون ميسازد . ايشان در مواجه و مخالفت با صوفى نمايان و دراويشى كه به شريعت پايبند نبودند ، ميفرمود :
سلوك راه خدا با عدم اعتناى به شريعت كه نفس راه و طريق است جمع ميان متضادّين و يا متناقضين است . « 4 »
چنانچه با كسانى كه فقط به ظاهر شريعت پرداخته و نسبت به باطن و حقيقت آن بىتوجهى ميكردند ، مخالفت نموده و آن را كافى در شناخت معارف حقيقى دين نميدانستند و جمع بين شريعت و طريقت را فرياد ميزدند تا جايى كه ميفرمود : نعم الرجل أن يكون فقيهاً صوفيّاً . « 5 » از نگاه ايشان فقيه يعنى عالِم به شريعت و احكام ، و صوفى يعنى عالِم به راههاى نفس أمّاره و طريق جلوگيرى از دامهاى شيطان ، و مبارزه و مجاهده با مشتهيّات نفسانى براى رضاى خاطر ربّ محمود ، و پروردگار ذوالطول و الاحسان . « 6 »
هامش
( 1 ) - رساله لب اللباب ، تقريرات درس اخلاق علامه طباطبايى ، ص 50 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 45 ، ص 115 .
( 3 ) - مخطوطات . « به نقل از مقدمه دكتر حسين غفارى بر كتاب آيت الحق ، ص 126 . »
( 4 ) - نقل از كتاب آيت الحق ، ص 120 .
( 5 ) - مخطوطات .
( 6 ) - مخطوطات .