مسأله 1079 - كسى كه نمىتواند پيشانى را به زمين برساند بايد به قدرى كه مىتواند خم شود و مهر يا چيز ديگرى را كه سجده بر آن صحيح است روى چيز بلندى گذاشته و طورى پيشانى را بر آن بگذارد كه بگويند سجده كرده است ؛ ولى بايد كف دستها و زانوها و انگشتان پا را به طور معمول به زمين بگذارد .
مسأله 1080 - كسى كه هيچ نمىتواند خم شود بايد براى سجده بنشيند و با سر اشاره كند و اگر نتواند بايد با چشمها اشاره نمايد و در هر دو صورت احتياط واجب آن است كه اگر مىتواند مهر را بلند كند و به پيشانى بگذارد و اگر با سر يا چشمها هم نمىتواند اشاره كند بايد در قلب نيت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براى سجده اشاره نمايد .
مسأله 1081 - كسى كه نمىتواند بنشيند بايد ايستاده نيت سجده كند و چنانچه مىتواند براى سجده با سر اشاره كند و اگر نمىتواند با چشمها اشاره نمايد و اگر اين را هم نمىتواند در قلب نيت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براى سجده اشاره نمايد .
مسأله 1082 - اگر پيشانى بىاختيار از جاى سجده بلند شود چنانچه ممكن باشد بايد نگذارد دوباره به جاى سجده برسد و اين يك سجده حساب مىشود ، چه ذكر سجده را گفته باشد يا نه ؛ و اگر نتواند سر را نگهدارد و بىاختيار دوباره به جاى سجده برسد روى هم يك سجده حساب مىشود و اگر ذكر نگفته باشد بايد بگويد و بهتر است نماز را هم اعاده كند .
مسأله 1083 - جايى كه انسان بايد تقيه كند مىتواند بر فرش و مانند آن سجده نمايد و لازم نيست در صورتى كه مشقت داشته باشد به جاى ديگر برود ولى اگر مشقت نداشته باشد بايد به جاى ديگر برود ، مگر اينكه بتواند همان جا بر حصير و مانند آن كه سجده بر آنها صحيح است به طورى كه به مشقت و زحمت نيفتد سجده كند .
مسأله 1084 - اگر روى تشك پر يا چيز ديگرى كه بدن روى آن آرام نمىگيرد سجده كند باطل است .
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 193
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص١٩٣