بين زمين سست چاه دستشويى زير دست و چاه آب ، بالا دست باشد و روايات وارده از اهل بيت در « وسائل » دلالت كامل بر مسئله دارد و شهيد ثانى ( ره ) در شرح عبارت فوق مىفرمايد : مسئله فوق شش صورت دارد . در چهار صورت آن زمين سفت و زمين سست با بالا بودن محل چاه بايد فاصله آن پنج ذراع باشد « 1 » و در دو صورت كه زمين سست باشد و محل هر دو مساوى يا چاه دستشويى بالا دست باشد بايد هفت ذراع فاصله داشته باشد و چنانچه چاه دستشويى به آب چاه اتصال پيدا كند و سرايت آن معلوم شود ( و اين در صورت تغيير رنگ و مزه يا بو آب چاه است ) در اين صورت آب چاه ، محكوم به نجاست است .
قانون شرعى فوق ، كه بر گرفته از مفاد روايت ائمه معصومين عليهم السلام مىباشد ، در نهايت دقت و متانت و مطابق با قوانين علوم عصرى « قوانين بيوشيميك و بهداشت و ژئولژيك » بيان شده است .
براى اينكه تعيين فاصله به خاطر آن است كه چاه دستشويى به آب چاه نفوذ نكند در آينده در مسئله پاككنندگى زمين به اين بحث پرداخته مىشود كه زمين آبهاى كثيف را تصفيه مىكند و همين فاصله براى تصفيه آب كه از طرف آب دستشويى به جانب چاه سرايت نمايد ؛ كفايت مىكند .
لازم است در تعيين فاصله رعايت سختى و سستى زمين و قانون ژئولژيك « زمين شناسى » و جهت محل عبور آب هم شده باشد و بر اساس وضع جغرافيايى زمين غالباً آب از طرف شمال رو به جنوب مسلط است و در روايت به همين مطلب تصريح شده است چنانچه در روايت ديلمى است : قال ( ع )
« ان مجري العيون كلها من مهب الشمال » . « 2 »
در اين فاصله تعيين شده اگر مقدارى از آب چاه دستشويى به سمت چاه
هامش
( 1 ) . ذراع از مرفق تا سر انگشت وسطى را گويند و به اختلاف اشخاص تفاوت مىكند ، لذا حد متوسط را بايد اتخاذ كرد . چناچه در ( المنجد ) آمده است مقدار ذراع به مقياس امروز از پنجاه سانتى متر الى هفتاد سانتى متر مىباشد و حد وسط آن شصت سانتى متر است .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، جريان حركت چشمهها از طرف شمال است . ( م )