مقدّمه
اخلاق بر پايه اصول جهانبينى تعريف مىشود و نظريات اخلاقى بستگى به تصويرى دارند كه ايدئولوژى ارائه مىدهد . براى تبيين نظريه اسلام در خصوص « اخلاق » و ميزان اهميّت آن ، توجّه به سه اصل ذيل به عنوان اصول جهانبينى اسلام ، ضرورى است . الف - اعتقاد به مبدأ هستىبخش ، خداوندى كه ملكيّت جهان به دست قدرت اوست . إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . « 1 » ، به طورى كه هيچ عملى بدون اذن او از مخلوقاتش صادر نمىشود و هيچ برگى بىاذن حضرتش از درختى بر زمين نمىافتد . « . . . وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ . » « 2 » ب - اعتقاد به اينكه هيچ چيزى در عالم به غير از خداى متعال استقلالى ندارد ، واجب الوجود ، او و تنها اوست و غير او همه ممكناتى هستند كه وجود آنها به او بستگى داشته و همه را خداوند براى تكميل نظام طبيعت و نقش آنها در هدايت اشرف آنان يعنى انسان آفريده است . بنابراين جماد ، نبات ، حيوان ، ملك ، جن و انس موجوداتى وابسته بوده و غَناى محض