و آخرين فرد امام است كه او مىرود به عالم برزخ . وقتى رفت در عالم برزخ مىگويد الحمد للَّههيچ كس ديگر در اين خاك نمانده ، همه رفتند . اطلاع داده مىشود در عالم برزخ و برزخ خاتمه پيدا مىكند . حال اين برزخ كه ديگر تمام شد ، بشر كه تمام شد ، كى قيامت مىشود و آن برزخىها سه قسمتاند بر طبق آيات و روايات :
يك عدهاى از برزخىها به محض آن كه مردند زندهاند و متنعم ؛
يك عدهاى از برزخىها به محض اين كه مردند زندهاند و معذب ( در عذاب ) ؛
يك عدهاى از آنها به محض اين كه مردند ، مثل اين است كه توى خواب فرو رفتند .
يك دفعه چشم باز مىكنند مىبينند قيامت است ، برزخ براى آنها عالم سبات است كه در سورهء عم هم دارد كه :
« وَ جَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتاً » ؛ « 1 »
و خواب شما را [ مايه ] آسايش گردانيديم .
عالم سِبات است ؛ يعنى عالم خواب است ؛ عالم بيهوشى است :
كما تنامون تموتون و كما تستيقظون تبعثون ؛ « 2 »
همچنان كه به خواب رويد ، مىميريد ، و همچنان كه بيدار شويد ، در قيامت زنده شويد .
پيغمبر مىفرمايد : كه هم چنان كه خوابتان مىبرد ، مرگتان مىبرد و همچنان كه بيدار مىشويد ، به عالم قيامت مىآييد و مبعوث مىشويد ؛ يعنى اين وسط بر شما عالم سبات است ؛ عالم خواب است . و اين براى اكثريت امت ، كسانى كه ايمان خالص دارند ، زنده و متنعماند . و از اين رو ، در قرآن هم كسانى كه جهاد كردهاند و شهيد شدند ، آنها را مىگويد :
« وَ لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ » ؛ « 3 »
هرگز كسانى را كه در راه خدا كشته شدهاند ، مرده مپندار ، بلكه زندهاند كه نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند .
هامش
( 1 ) سورهء نبأ ، آيهء 9 .
( 2 ) الوافى ، ج 25 ، ص 598 .
( 3 ) سورهء آلعمران ، آيهء 169 .