خود دور كند ، نيازمند است به اين كه از حظوظ و لذتهاى بدن خودش چشمپوشى كند تا روحش كمال پيدا كند . توضيح مطلب اين است : شما اگر بخواهيد يك صفت فاضله را پيدا كنيد ، صفت شجاعت پيدا كنيد ، صفت عدالت پيدا كنيد ، صفت سخاوت پيدا كنيد بايد مدتها نفستان را در فشار صبر و تزكيه قرار بدهيد ، از شهوات خوددارى كنيد و از حظوظ و راحتىها و لذتها بكاهيد تا يك صفت فاضلهاى را در روحتان ايجاد كنيد . و همچنين بايد تا مىتوانيد از هواها و لذتهاى نفسانى خود بكاهيد تا يك صفت رذيلهاى را از خود دور كنيد . اصولًا پيدا كردن هر يك از صفات فاضله ، موقوف است به اين كه شما از هواهاى خودتان و از لذتهاى خودتان كسر كنيد . به دست آوردن كمالات نفسانى ، كمال روح و تكامل روح شما توقف دارد به اين كه از حظوظ بدن و از لذتهاى بدن كسر كنيد . و هر چه از اين بيشتر كسر كنيد ، به كمال روحتان بيشتر افزودهايد ، و اسلام براى اين امر ، برنامه خاصى درست كرده است .
على عليه السلام اين مطلب عظيم را در دو جمله بيان فرموده است . آن حضرت در ضمن خطبهء 183 با يك عبارت رسا و قليل اللفظ ولى پرمحتوى ، اين معنا را روشن كرده و مىفرمايد :
خُذُوا مِنْ أَجْسَادِكُمْ تَجُودُوا بِهَا عَلَى أَنْفُسِكُم ؛
از اجسادتان بگيريد ، از اجسادتان كسر كنيد و به روحتان و بر نفستان منت بگذاريد و آن را به كمال برسانيد .
اين جملهء رساى على عليه السلام عبارت از يك موضوع كلى علم اخلاق است . اى انسانى كه مىخواهى تعالى پيدا كنى :
« يا أَيهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً »
و خذوُا مِنْ اجْسادِكُم .
راه تعالى و تكامل روح اين است . بايد از جسد بگيريد و به روان بيفزاييد . اين ، خود ، يكى از مهمترين مسائل اخلاق است كه على عليه السلام با يك جمله بيان كرده است .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 60
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٦٠