اسلام در بارهء علم مطالب عجيبى مىگويد . علم را ابتدا مىستايد ، و مهمترين نعمت را علم مىبيند و سپس علم را تقسيم مىكند .
اقسام علم
اسلام همه علمها را يكنواخت نمىبيند . علمها با هم فرق دارد . گاهى از علم سخن مىگويد . روايتى است از پيغمبر بزرگ ، مىفرمايد :
إنّما العلم ثلاثة ؛ آية محكمة ، فريضة عادلة ، سنة قائمة ، و الباقى فضول ؛
علم نافع سه قسم است : 1 . ( فهم ) آيات محكم ( تفسير قرآن ) ، 2 . ( شناخت ) واجبات عادلانه ( فقه ) ، 3 . ( آگاهى از ) سنت استوار ( روش پيغمبر صلى الله عليه و آله سيره ) .
علم چهارم ، در مقابل اينها آن ارزش را ندارد . بنا بر اين ، سه علم بايد مورد اهميت قرار داده شود .
علم اول ، آية محكمة
علم اول ، علم اعتقاد است ؛ علم توحيد است ؛ ارتباط بشر با خالق است ؛ هدايت شدن بشرى به سوى اللَّه است ؛ رابطه پيدا كردن مخلوق با خالق است . اين علم است كه از نظر اسلام پر ارزش است ؛ اين علم است كه انسان را شكوفا مىكند ؛ استعدادهاى انسان را رشد مىدهد . بنا بر اين ، اين علم توحيد است . و علم پر ارزش ، علم توحيد است : آية محكمة .
علم دوم ، فريضة عادلة
علم دوم ، علم اخلاق است . روح انسان داراى اوصاف مختلف است ؛ روح انسان چهرهء واقعى انسان است . روح انسانى اگر قيافهاش خوب باشد ، در عالم آخرت نيز قيافه روح خوب خواهد بود . و اگر اخلاقش زشت باشد ، در عالم آخرت نازيبا خواهد بود . اين روح است كه رنگهاى مختلف دارد ؛ اين روح است كه بايد ما