إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ مِن قَبْلِ أَن تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ . « 1 » در آيات فوق ، كلمهء « نَزَّلَ » به تشديد ، در انزال دفعي استعمال شده است ؛ زيرا نامه وفرشته وآية وتورات نزول تدريجي نداشتهاند .
در آيات زير هم تأمل شود :
أَنْزَلَ مِنَ الْسَّمَاءِ مَاءً . « 2 » هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ . « 3 » وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَاأَنْزَلَ اللّهُ عَلَى رَسُولِهِ . « 4 » در اين آيات كلمهء انْزَلَ در انزال تدريجي استعمال شده است وثانياً اين كتاب عظيم در مسير نزولش مسافتها ومراحلى را پيموده است كه مجموع آن را مراحل چهارگانه نزول وانتقال مىناميم .
أول فرود آمدن از علم أزلي الهى در محيط لوح محفوظ :
بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ . « 5 » دوم نزول وانتقال از آنجا در قلب فرشتگان حامل وحى .
سوم نزول وانتقال از طرف آنها در قلب مبارك پيامبر اسلام :
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأْمِينُ عَلَى قَلْبِكَ . « 6 » چهارم : نزول از آنجا در أفكار وقلوب جامعهء بشرى :
لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرين . « 7 » ظاهراً نزول أول ودوم دفعي ويك مرتبه ودو نزول ديگر تدريجي بوده است .
بنا بر اين اختلافى در مفاد آيات نيست ؛ زيرا آياتي كه ظهور در فرود آمدن دفعي دارند ، بيانگر نزولهاى دفعي ، وآياتي كه ظهور در قسم ديگر دارند ، حاكى از نزولهاى تدريجي است .
Footnote
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 93 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 22 .
( 3 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 7 .
( 4 ) . سورهء توبه ، آيهء 97 .
( 5 ) . سورهء بروج ، آيات 21 - 22 .
( 6 ) . سورهء شعراء ، آيات 193 - 194 .
( 7 ) . همان ، آيهء 194 .