ج . ابدال
حديث
2867 . خالدبن هيثم فارسى مىگويد به امام رضا - عليهالسّلام - عرض كردم : مردم گمان مىكنند كه ابدال در زمين زندگى مىكنند . اين ابدال چه كسانى هستند ؟ حضرت فرمود :
« راست مىگويند ، ابدال جانشينان پيامبرانند و خداوند عزوجل آنگاه كه پيامبران را مىبرد ، ايشان را بدل ( به جاى ) پيامبران در زمين مىگذرد و آخرين ايشان محمد - صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم - است . »
2868 . در دعاى ام داوود : « پروردگارا بر محمد و آل محمد درود فرست . . . و بر ابدال و اوتاد درود فرست . »
بيان
آن چه ذكر شد ، بعضى از آيات و روايات دربارهء كلمات اوتاد و ابدال و نقبا بود . با تدبّر در آنها روشن مىشود كه معنى گستردهاى دارند كه هر سه كلمه را شامل مىشود و معنى خاصّى نيز دارند كه به تك تك آنها اختصاص مىيابد .
امّا اينكه در اين بخش از حديث منظور از اوتاد ، ائمه - عليهمالسّلام - هستند يا هر كس كه به اين صفات چهارگانه متن حديث آراسته باشد ؟ ظاهر بيان خداوند متعال ، احتمال دوم است .