حال كسى كه ديدهاش را در دلش قرار داد و آن را در چشمش قرار نداد . به عيوب مردم مثل خدايان ننگريد ، بلكه به عيوب خود در قالب و موقعيت بندگان بنگريد . همانا مردم دو دستهاند : گرفتار و سالم ، به گرفتار رحم كنيد و خدا را بر سلامتى سپاس گوييد . »
3282 . امام حسن عليهالسّلام - خطاب به مردم فرمود : « اى مردم ! شما را از حال برادرى مطلع كنم كه نزد من بزرگترين مردم بود و علت اصلى بزرگ بودن او نزد من كوچك بودن دنيا نزد او بود . او از سلطه شكمش بيرون بود ، به آنچه نمىيافت تمايل نداشت و در آن چه مىيافت زيادهروى نمىكرد و از سلطهء شهوت جنسىاش بيرون بود ، عقل و فكرش را خوار و كوچك نمىكرد ، از سلطهء جهل بيرون بود ، براى كسب سود جز پيش آدم مورد اعتماد دست دراز نمىكرد ، اسير شهوت و خشم نبود و دلتنگ نمىشد ، بيشتر ايام ساكت بود و وقتى سخن مىگفت بر گويندگان چيره مىشد ، در خودنمايى و جدال و بحث وارد نمىشد ، تا نزد قاضى حاضر نمىشد ، به هيچ دليلى احتجاج نمىكرد ، از برادرانش بىخبر نمىماند و چيزى را در بين آنها به خود اختصاص نمىداد ، ضعيف بود و ضعيف شمرده شده بود ، وقتى ميدان جهاد پيش مىآمد ، شجاعى مياندار بود . در آنچه امكان عذرخواهى در آن وجود داشت ، كسى را سرزنش نمىكرد تا اينكه عذرخواهى مىنمود ، آنچه مىگفت انجام مىداد و انجام مىداد آنچه را نمىگفت ( آنچه انجام مىداد نمىگفت ) ، هرگاه دو كارى كه نمىدانست كدام برتر است ، دقت مىنمود و او را در بر مىگرفت كه به مخالفت با هوى و هوس نزديكتر است ( و آن را انجام مىداد ) ، از درد نمىناليد مگر پيش كسى كه از او اميد بهبودى داشت و با كسى مشورت نمىكرد ، مگر با كسى كه به او اميد خيرخواهى داشت ، دلگير نمىشد ، خشم نمىگرفت ، شكوه نمىكرد ، شهوترانى نمىنمود ، انتقام نمىگرفت و از دشمن غافل نبود . پس بر شما باد به اينكه اگر توانايى داريد ، به چنين اخلاق بزرگوارانهاى آراسته شويد و اگر توانايى نداريد ، حفظ اندك بهتر از ترك بسيار است و هيچ حركت و نيرويى ، جز به واسطهء خداوند نيست . »
3283 . از اميرالمؤمنين عليهالسّلام - نقل شده است : « گرفتار و متوجه بودن به عيوب نفست ، تو را از ننگ حفظ مىكند . »
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 213
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٢١٣