بيان
با توجه به اينكه مخاطب اين حديث ، پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم - است ، تذكر اين مطلب لازم و ضرورى است كه هر چند عنايت خداوند متعال نسبت به پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم - در اعطاى مقام والاى عقل و علم و عمل و دارا بودن علم اولين و آخرين و سرشار كردن دل آن حضرت از معرفتى غير قابل وصف و دارا شدن ساير كمالاتى كه در اين فصل از آنها نام برده شده ، آن حضرت را به بالاترين درجات و مراتب كمالات رسانده است ، با اين همه مخاطب اين حديث به حسب صورت و ظاهر ، پيامبر ، و در واقع امّت آن حضرت مورد خطاب است . از اين رو در توضيح عبارات اين بخش از حديث ، آيات و روايات مناسب شأن امّت آن حضرت ذكر مىشود .
219
فضيلت به كارگيرى عقل و آثار آن
« اى احمد ! عقلت را قبل از اينكه زايل شود به كار بند ، هركس عقلش را به كار بندد ، خطا وسركشى نمىكند . »
قرآن كريم
2891 . « سراى آخرت براى پرهيزكاران بهتر است ، آيا انديشه نمىكنيد ( عقل خود را به كار گيرد ) . »
2892 . « ما كتاب قران را به عربى نازل كرديم ، شايد انديشه كنيد . »