بيان
از مهمترين مطالبى كه در اين بخش لازم است به آن توجه شود ، معنى حق الهى است كه به صورت مفرد به كار رفته و كسى كه نسبت به آن جاهل نباشد ، داراى زندگى گوارا به حساب آمده است ، ظاهراً مقصود از آن ، توحيد خداوند متعال و نفى جميع مراتب شرك از او است . چنانكه در سخن امام سجاد - عليهالسّلام - آمده است . پس هر كس نسبت به توحيد شهودى خدا جاهل نباشد و در تمام لحظات ، توجهش به خداوند متعال باشد و غير او را در نظر نداشته باشد ، از اطاعت خدا و بيچارگى و درماندگى و فروتنى و خاكسارى نسبت به ساحت قدس پروردگار لذت مىبرد و زندگيش ، زندگى خوش و گوارا خواهد بود . عبارت بخش آينده كه مىفرمايد : « خشنودى مرا در شب و روز طلب مىكند . » بر همين مطلب دلالت مىنمايد .
196
شب و روز در پى بدست آوردن خشنودى خدا بودن
« شب و روز در پى بدست آوردن خشنودى خداست . »
بيان
ممكن است علت ارتباط بين خشنودى خداوند سبحان و زندگى گوارا - كه در اين بخش حديث بدان اشاره رفته است - اين باشد كه كسى كه تحصيل خشنودى خدا را رها كرده و به دنبال رضاى نفس خويش يا جامعه است ، دائماً در نگرانى ، پريشانى و تلخكامى از زندگى و پيچيده شدن كارها و سختى در امور زندگى است و در نتيجه زندگى گوارا از او سلب مىشود ، بر خلاف كسى كه در صدد بدست آوردن خشنودى خداوند متعال و آباد كردن اوقات شبانهروزش با صرف عمر در اين راه است . چنين كسى مىداند كه خداوند برايش تكاليف شخصى و اجتماعى مقرر