عمل صالح باشد و عمل صالح نيست ، مگر اينكه مطابق با فطرت باشد . پس آنچه اعمال با آن سنجيده مىشود ، در حقيقت چيزى جز فطرت نيست و آنچه در حديث آمده است : « وزن ، عبارت از عدل است . » يا : « وزن ، همان انبياء و جانشينان ايشان است . » به اين اعتبار است كه عدل و قسط چيزى است كه موافق فطرت باشد و پيامبران و جانشينان آنها از اين نظر كه بر فطرت صحيح و پاك ، عمل مىكنند و از هر چه غير فطرت سالم هستند چنانكه در قرآن به نقل از حضرت عيسى - عليهالسّلام - آمده است :
وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا
« و درود بر من ، روزى كه زاده شدم و روزى كه مىميرم و روزى كه زنده برانگيخته مىشوم . » آنها ميزان اعمال امتشان هستند . به همين علت است كه موازنه اعمال از آنها و از كسانى كه به كمالات فطرى انسانى رسيده و با پيروى از پيامبران - عليهمالسّلام - ، جزو سابقين ، مقربين ، اصحاب يمين و مخلصين شدهاند ، برداشته شده است . الفاظ و مفاهيم اين بخش از حديث و آيات و رواياتى كه در توضيح آن ذكر شده ، گواه اين مطلب است و خدا داناست .
170
باز نكردن ديوان محاسباتشان و قرار دادن نامه اعمال دردست راستشان است
« برايش ديوان محاسبات نمىگشايم و نامه عملش را دردست راستش قرار مىدهم تا بخواند . »
قرآن كريم
2295 . « آنگاه كه كتابها گشوده شود . »
2296 . « نامه عمل هر انسانى را در گردنش آويختيم و در روز قيامت ، براى او نامهء عملى بيرون مىآوريم تا آن را گشوده بخواند . »